19 kwietnia 2018 r. Imieniny obchodzą: Adolf, Leon, Tymon

Pogoda: Siedlce

Numer 16
19-25 kwietnia 2018r.

menu

NEWS

W bieżącym numerze Echa Katolickiego - m.in. relacja z powtórnego pogrzebu pierwszych biskupów naszej diecezji w Janowie Podlaskim. Polecamy!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (595)

16 sierpnia 2017 r.

Wobec projektu oderwania Chełmszczyzny

Po masowej - w wyniku edyktu tolerancyjnego - konwersji byłych unitów pojawił się projekt oderwania części południowego Podlasia i Lubelszczyzny od Królestwa Polskiego.

Już na początku 1906 r. ukazała się broszura protojereja Aleksandra Budiłowicza [prawej ręki bp. chełmskiego Eulogiusza - przyp.] pt. „O konieczności wydzielenia ze składu Królestwa Polskiego Rusi Chełmskiej”. 6 marca 1906 r. rosyjskie ministerstwo spraw wewnętrznych przygotowało obszerną notatkę pt. „O wydzieleniu wschodnich powiatów lubelskiej i siedleckiej guberni z kraju nadwiślańskiego”. Nie ulega wątpliwości, że był to efekt starań prawosławnego bp. Eulogiusza i rzekomo spontanicznej akcji petycyjnej w czasie wyborów do Dumy.

MSW poleciło kijowskiemu generałowi-gubernatorowi zbadanie kwestii przyłączenia wschodniej części Podlasia i Chełmszczyzny do guberni wołyńskiej i grodzieńskiej.

Zapewne wieści o tych posunięciach przedostały się do polskiej opinii publicznej, gdyż na przełomie maja i czerwca 1906 r. dowiedział się o nich sławny już Podlasiak - laureat nagrody Nobla Henryk Sienkiewicz, przebywający wówczas w Szwajcarii. W czasie spotkania z rodakami w Dolinie Szwajcarskiej mówił do przybyłych: „Coraz częściej krążą pogłoski o oderwaniu od Królestwa Polskiego niektórych powiatów guberni siedleckiej i lubelskiej… Obywatele, przecież ta ziemia, już tysiąc lat przynależąca do Polski, wykarmiona była polską krwią. Całe życie, praca, kultura, postęp - to wszystko dały polskie ręce. Dlatego poseł, który zgodzi się na ten nowy rozbiór, który nie ległby jak Rejtan na progu Dumy, aby przeszkodzić w jego zatwierdzeniu, nie będzie posłem - patriotą, a posłem zdrajcą”. Wielki pisarz był krytycznie ustosunkowany do Dumy i nie wierzył w jej owocną działalność. 14 czerwca 1906 r., pisał w jednym z listów do adwokata i działacza PMS A. Osuchowskiego: „Duma jest tylko jednym aktem tragedii rosyjskiej. A gdyby tak nie było, to i tak nie moglibyśmy się od niej niczego spodziewać. Nam jako narodowi z kulturą łacińską jest prawie zupełnym niepodobieństwem porozumieć się z dzisiejszymi Rosjanami”. Wieści o przemówieniu Sienkiewicza w Szwajcarii szybko podchwyciły koła związane z Eulogiuszem i jeszcze w 1906 r. ukazała się zaaranżowana polemika w gazecie „Chołmskij narodnyj list”: „Panie Sienkiewiczu! Zwracam się do szlachetnych stron waszego przyrodzonego słowiańskiego ducha. Niech Pan nie dąży do naszej narodowej śmierci. Wszak nie dla wzajemnego pożerania się żyją z woli Bożej jako sąsiedzi rodzime narody słowiańskie, lecz dla rzeczywiście sprawiedliwego, wolnego, obcego egoizmowi wspólnego życia. Nie przeszkadzajcie naszemu swobodnemu samookreśleniu się, wówczas będziecie mieć moralne prawo otrzymać przywilej decydowania o sobie. W innym wypadku prawdą mogą okazać się słowa: jaką miarą wy mierzycie, wam będzie odmierzone”. Czytelnik polski mógł zapytać, w jaki sposób Sienkiewicz dążył do narodowej śmierci Rosjan. Ponadto, czy nie były naruszeniem prawa do sprawiedliwego, wolnego życia ograniczone wybory do III Dumy w 1907 r., gdzie liczba polskich posłów została zmniejszona z 36 do 14, a liczba posłów z guberni siedleckiej zredukowana do jednego? W tym samym 1907 r. ukazała się praca rosyjskiego profesora na uniwersytecie w Warszawie Antona Budiłowicza: „Czy Rosja może oddać obcym swoje rubieże?”. W publikacji autor ukazywał element polski na Chełmszczyźnie jako największe zagrożenie dla tamtejszej ludności ruskiej, zagrożenie nie tylko w sensie religijnym, ale także narodowościowym, co nie powinno być bagatelizowane. W 1908 r. ukazała się praca jego brata - działacza prawosławnego bractwa Przenajświętszej Bogarodzicy Aleksandra Budiłowicza pt. „Czego oczekuje Ruś Chełmska od Dumy państwowej?”. Przedstawiała ona losy miejscowej ludności ruskiej jako rzekomo nieustanne pasmo męczeństwa spowodowane przez Polaków. Konkluzja pracy była prosta: jeżeli Duma chce ocalić Ruś Chełmską przed ostateczną polonizacją, to powinna głosować za wydzieleniem guberni chełmskiej. Według autora tylko ten krok może uchronić narodową samodzielność miejscowej ludności ruskiej i dać szanse na jej intensywną pracę oświatową, rosyjską kolonizację, masową parcelację polskich majątków ziemiańskich oraz rozwój cerkwi prawosławnej. Broszura kończyła się apelem skierowanym do Dumy: „Dajcie nam żyć bez polskiej przemocy, na wolności, we wspólnym administracyjnym ładzie z Ruskimi, a nie z Polakami. Pozwólcie cieszyć się ruskim samorządem”.

Odpowiedzią Polaków na te zamierzenia strony rosyjskiej była przeprowadzona w 1908 r. akcja zbierania podpisów pod petycją protestacyjną przeciwko odrywaniu Chełmszczyzny. Mimo aresztowań i represji złożyło pod nią podpisy kilkadziesiąt tysięcy osób. Nie obeszło się jednak bez ofiar. Jak zapisał W. Walewski: „Przy tej robocie [zbieraniu podpisów - J.G.]  przyłapano i mnie. Zdradził mnie jeden człowiek (Wilbik) ze Styrzyńca-Karolin, który zwierzył się nauczycielce Rosjance. Ta doniosła popu Ulanicznemu w Białej, a ten przekazał sprawę żandarmerii. Po przeprowadzeniu śledztwa wysiedlono mnie z Chełmszczyzny”. Świadectwem propolskiej postawy mieszkańców Chełmszczyzny były liczne listy nadsyłane do redakcji gazet. Przykładem są rezolucje podlaskich włościan, które 20 maja 1909 r. wpłynęły do redakcji „Zarania”. W jednej z nich chłopi pisali: „Zagrożeni oddzieleniem od Królestwa, prosimy i domagamy się od posłów naszych w Dumie, ażeby bronili nas od tego projektu i ażeby ogłosili o tym innym posłom i rządowi, że powyższy projekt ogromnie nas krzywdzi i unieszczęśliwia, ponieważ wszystko mamy wspólne z Królestwem Polskim i stanowimy z nim jedną nierozerwalną całość”.     

Józef Geresz

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

W rocznicę katastrofy smoleńskiej


10 kwietnia minęło osiem lat od katastrofy samolotu Tu-154M, którym w 2010 r. polska delegacja z prezydentem Lechem Kaczyńskim na czele leciała na obchody 70 rocznicy zbrodni katyńskiej. Mieszkańcy regionu uczcili pamięć poległych - 96 osób, przedstawicieli najwyższych władz państwowych, parlamentarzystów, dowódców wojskowych, duchownych, kombatantów, ludzi świata kultury. W programie obchodów były apele pamięci, składanie wieńców i przemówienia włodarzy.

FOTOGALERIA

Powtórny pochówek biskupów


14 kwietnia w krypcie janowskiej kolegiaty odbyło się uroczyste złożenie szczątków bp. Piotra Pawła Szymańskiego i ziemi z grobu bp. Marcelego Gutkowskiego. [fot. AWAW]

PATRONAT "ECHO"


„Pielgrzym pokoju”
Rozpoczął się pierwszy etap Konkursu Papieskiego organizowanego przez Instytut Tertio Millennio. Hasło tegorocznej, 14 już rywalizacji brzmi „Jan Paweł II - Pielgrzym pokoju”.
więcej »
Turniej tańca towarzyskiego
22 kwietnia w Zespole Oświatowym w Kąkolewnicy odbędzie się VI Otwarty Turniej Tańca Towarzyskiego Powiatu Radzyńskiego Par Początkujących.
więcej »
Podlasze
Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Mordach zachęca do obejrzenia wystawy zdjęć Konrada Węsaka.
więcej »
Ojcowski Poligon Duchowy
Już po raz drugi Klub Ojca działający przy Katolickiej Szkole Podstawowej im. bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Siedlcach wraz z Klubem Ojca z Łukowa zapraszają ojców z diecezji siedleckiej na Ojcowski Poligon Duchowy. Odbędzie się on w sobotę 21 kwietnia. Tym razem spotkamy się w parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Szpakach - szczególnym miejscu kultu św. Józefa.
więcej »
Ten cenny czas
„Ten cenny czas” - to tytuł projektu Fundacji DONUM złożony w konkursie ogłoszonym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w drugiej edycji Programu Wsparcia Uniwersytetów Trzeciego Wieku.
więcej »
Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
 

POLECAMY


Papież o „Ojcze nasz”
Papież Franciszek koryguje modlitwę „Ojcze nasz” - donosiły w grudniu ubiegłego roku media. Czy rzeczywiście? Ukazała się za to książka, która wyjaśnia medialne zamieszanie.
więcej »
Tajemnica ks. Dolindo
Aleksandra Zapotoczny podąża śladami ks. Dolindo Ruotolo. Odwiedza jego ukochane miasto - Neapol. Prowadzi nas do miejsc związanych z życiem i działalnością tego świętego kapłana.
więcej »
Warunkiem jest zaufanie
Od wielu lat otrzymywane przez pielgrzymów łaski skrupulatnie notowane są przez ojców paulinów. Na nowo postanowiła się im przyjrzeć i opisać Anita Czupryn.
więcej »
Tam, gdzie mieszka Bóg
Pierwszy w historii film z udziałem papieża Franciszka - już w kinach!
więcej »
Kolejówka mówi NIE bezrobociu !
25 kwietnia siedlecka „Kolejówki”, tj. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6, organizuje Dzień Otwarty dla wszystkich tegorocznych absolwentów gimnazjów.
więcej »
 

SONDA

 

Biblia w moim życiu....

jest najważniejszą książką, po którą często sięgam

stanowi drogowskaz, jak nie zagubić się w labiryncie życia

to księga, w której znajduję odpowiedzi na wszelkie nurtujące mnie pytania

czuję, że nie dorosłem/am do lektury Pisma Świętego

jest żywym słowem Boga



LITURGIA SŁOWA


Czwartek
Czytania:
Dz 8, 26-40; Ps 66 (65), 8-9. 16-17. 19-20
Ewangelia:
J 6, 44-51

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR