23 stycznia 2018 r. Imieniny obchodzą: Maria, Ildefons, Rajmund

Pogoda: Siedlce

Numer 3
18-24 stycznia 2018r.

menu

NEWS

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Wspomnienie

13 września 2017 r.

Mój pradziadek unita


fot. ARCHIWUM

Słowa taty o jego dziadku - unicie noszę w sercu jak najdroższy skarb - mówi mieszkająca w Milanowie Marianna Klej, przyznając, że sumienie każe jej tym wspomnieniem podzielić się za życia, żeby po bohaterskim obrońcy wiary z Gęsi Janie Misiurze został ślad. - Bo pamięć szybko ginie - stwierdza ze smutkiem.

Na świat przyszła w 1929 r. jako najmłodsza z trójki dzieci Piotra Misiury (1880-1944). - Bracia już nie żyją. Dzisiaj to ja jestem najstarsza z rodziny - uzasadnia poczucie odpowiedzialności za ten depozyt, jaki nosi w pamięci dzięki swemu tacie. Dodaje też, że wprawdzie siły pozwalają nawet na wyjście do ogródka, jednak zdrowia z roku na rok ubywa.

W rodzinnym domu w Gęsi często mówiło się o unitach, przede wszystkim o Janie Misiurze i jego synu Grzegorzu, którzy cierpień za wiarę doświadczyli na własnej skórze. Jan był więziony, a następnie skazany na zesłanie. Wskutek prześladowań Grzegorz wraz z rodziną był więziony.

Historia powtarzana przez Piotra - syna Grzegorza na tyle mocno wryła się w pamięć córki, która w chwili jego śmierci miała 14 lat, że nawet dzisiaj potrafi powtórzyć ją słowo w słowo. Wspomnienia odżyły jakieś 20 lat temu, kiedy pani Marianna miała okazję pojechać do Pratulina, tuż po ekshumacji tutejszych męczenników za wiarę. Ksiądz celebrujący nabożeństwo wyczytał nazwiska bohaterskich unitów z parafii Gęś. Było wśród nich nazwisko Misiura... - Przed oczami stanęło mi wszystko, co mówił tata. Z oczu popłynęły łzy - relacjonuje M. Klej.

 

Siła Boża

- Mego pradziadka aresztowano w drodze do kościoła. Było to, jak mówił tata, w styczniu. Żołnierze kazali mu odpowiedzieć, czy wyrzeka się swojej wiary. Trzy razy o to pytali, a on za każdym razem zaprzeczał. Zbili go za to, ale on nie zmienił zdania. Wtedy zabrali go - skatowanego - do więzienia - mówi pani Marianna. Jan znalazł się wkrótce w grupie unitów skazanych na zsyłkę.

- Tata opowiadał, że dostali od niego tylko jeden list z Rosji. Niestety nie zachował się. Być może opisywał w nim dokładnie, co robi, w jakich warunkach mieszka. Ale w rodzinnych wspomnieniach przetrwał tylko opis jednego zdarzenia. Pradziadek pisał, że kiedy w Wielką Sobotę wracał wraz z innymi z pracy, w grupie pilnowanej przez żołnierzy, upadł ze zmęczenia. Nie mógł się podnieść. Drogą szły kobiety - wracały z kościoła, w koszyczkach niosły święcone. Jedna z nich dała mu poświęcone jajko. Posilił się i wstał - tłumaczy M. Klej, dodając z refleksją: - Taka to siła Boża.

 

Ucierpiała cała rodzina

Jan miał dwóch synów: Grzegorza i Nicefora. Wiadomo, że mieszkał w jednym domostwie z Grzegorzem i jego rodziną. Po aresztowaniu Jana oni również ucierpieli. - Dziadek w chwili aresztowania był już prawdopodobnie wdowcem - precyzuje pani Marianna. - Grzegorz z żoną i szóstką dzieci byli więzieni, ale szczegółów nie znam. Tata opowiadał, że jak wrócili do Gęsi, zastali dom i obejście ograbione ze wszystkiego, co dało się zabrać: mebli, narzędzi, inwentarza, zboża. Jego rodzice byli tak zmordowani, tak utrapieni tym, co przeszli, że nie dali nawet rady rozpalić w piecu i ugotować jedzenia. A przecież mieli szóstkę dzieci: najstarsze - 12 lat, a najmłodsze - dwa latka. Mój tata miał wtedy dziesięć lat. Ludzie dobrej woli - nie tylko unici, ale i prawosławni - przynieśli im jedzenie, poorali i obsieli pola, podzielili się też dobytkiem. Z czasem rodzina stanęła na nogi - tłumaczy moja rozmówczyni.

 

Modlę się do unitów

Pani Marianna upamiętniła swoich unickich przodków. Stawiając na grobie Piotra Misiury nowy pomnik, zadbała o to, by przy nazwisku ojca znalazły się słowa: „wnuk Jana Misiury, unickiego męczennika za wiarę”. W setną rocznicę budowy kościoła parafialnego pw. św. Jozafata w Gęsi, na ojcowiźnie - w miejscu, na którym nie ma już śladu po starym domu, stanął pięcioipółmetrowy dębowy krzyż z napisem „Jezu, ufam Tobie”. - Codziennie modlę się do naszych podlaskich unitów. Może i mój pradziadek jest blisko Boga - kończy pani Marianna.


Szukając śladów Jana Misiury

Był wyróżniającym się unitą, skoro carscy urzędnicy zadecydowali o tak surowej karze, jaką było zesłanie. Próby „nawrócenia” Jana Misiury na prawosławie podejmowane podczas jego pobytu w Jelizawietgradzie spełzły na niczym.

Wspomnienia pani Marianny, jak też informacje na temat historii parafii Gęś z naciskiem na ten rozdział, który dotyczy prześladowań unitów, zebrał i wydrukował jej bratanek - Andrzej Misiura. W opracowaniu wykorzystał fragmenty opisu męczeństwa mieszkańców Gęsi ks. Pruszkowskiego, który w „Martyrologium” odnotował nazwisko Jan Misiura obok innych wyróżniających się unitów - Bazylego Lewczuka, Nestora Lewczuka, dwóch Janów Lewczuków, Stefana Wertepika, Mikołaja Wertepika i Antoniego Lewczuka, skazanych na więzienie, a po trzech latach zesłanych na Wschód. A. Misiura sporządził także mapkę Gęsi, na której naszkicował usytuowanie obejścia Jana, unickiego kościoła pw. św. Piotra i Pawła i cmentarza. - Jego dom znajdował się ok. 300 m od kościoła, rozebranego w 1906 r., a pole graniczyło z terenem, na którym stał - zaznacza, argumentując silny opór unity także tą fizyczną bliskością ze świątynią.

 

Atak na unitów

Z „Martyrologium” wiadomo, że represje spadły na parafię w Gęsi już w 1867 r., co ks. Pruszkowski uzasadnia wyróżniającą się zamożnością gospodarzy. Tutejsi unici sprzeciwili się usuwaniu z ich kościoła tego, co stanowiło „katolickie naleciałości”. Wypędzili też popa z plebanii i schowali klucze do cerkwi. Opór spowodował kary pieniężne, licytację dobytku, dostawy dla wojska stacjonującego we wsi. Był a to jednak dopiero zapowiedź prawdziwej walki z unitami. Ks. Pruszkowski odnotował: „Koniec roku 1874 i początek 1875 z zupełną ruiną materyalną przyniósł parafianom katusze męczeńskie z pierwszych wieków chrześcijaństwa, w których pokonało wiele dzieci, kobiet, a wszyscy niemal potracili zdrowie”. Postój wojska i rozliczne kary doprowadziły wieś do ruiny. Na początku 1875 r. do więzienia siedleckiego trafili „najgroźniejsi” unici, m.in. J. Misiura.

 

Pisał, że wyspowiadał się

Zajmujący się tematyka unicką, w tym także losem zesłańców, dr Andrzej Szabaciuk z Katedry Studiów Wschodnich Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego nazwisko J. Misiury umieścił w spisie zesłanych w 1875 r. do guberni chersońskiej/jekaterynosławskiej, obok Nestora Lewczuka i Wasylego Lewczuka. Data zesłania nie zgadza się więc z sugestią ks. Pruszkowskiego o trzech latach więzienia - być może tyle spędzili tam pozostali unici z Gęsi. Potwierdzają to kolejne informacje o Misiurze uzyskane przez dr. Szabaciuka. Już w grudniu 1875 r. naczelnik powiatu radzyńskiego poinformował warszawskiego generał-gubernatora, że Misiura wysłał z Jelizawetgradu [obecnie Kropywnycki, miasto w centralnej części Ukrainy, ok. 250 km na południe od Kijowa - przyp. red.] list do swojej rodziny, w którym informował, że wyspowiadał się u księdza w miejscowej parafii. Nie wiemy jednak, czy był to ten sam list, o którym P. Misiura opowiadał swoim dzieciom, ponieważ znaczną część korespondencji unitów Rosjanie przechwytywali i zatrzymywali.

 

Światły unita

W październiku 1881 r. urzędnicy rosyjscy zorganizowali tzw. misję, która miała na celu „umoralnianie i nawracanie” tych z unitów przebywających w guberni chersońskiej, którzy nie dość że nie przeszli na prawosławie, to związali się z katolickimi parafiami. Misja rozpoczęła się od spotkania w Odessie z 11 unitami i zakończyła fiaskiem. Przebieg misji szczegółowo scharakteryzował Stanisław Wiech w publikacji „Pod naporem prawosławia”. Pisze m.in.: „Fiasko zabiegów czynionych ze strony grupy misyjnej potwierdziła także indywidualna rozmowa z Janem Misiurą, mieszkańcem wsi Guś z powiatu radzyńskiego, który, jako «bardziej rozwinięty», wyznał, że choć wiara prawosławna może jest i tak samo dobra jak rzymskokatolicka, to jednak po tych wszystkich przejściach, doświadczeniach i cierpieniach, jakie unici w imię swojej wiary doznali ze strony rządu, nie mogą już przyjąć prawosławia, zwłaszcza że wtedy staliby się dla całego świata przedmiotem kpin i pośmiewiska”.

 

„Niebezpieczny dla prawosławia”

Kolejny ślad Misiury pojawia się w 1884 r. Nazwisko unity z Gęsi odnotowuje 45 nr „Gońca Wielkopolskiego” z 1884 r. W notatce zatytułowanej „Bez końca” czytamy: „Z guberni chersońskiej piszą do «Reformy» [prawdopodobnie chodzi o ukazującą się w Krakowie od 1882 r. gazetę „Nowa Reforma”]: Unita Jan Misiura, mieszkaniec parafiji Gęsi (gubernia siedlecka, powiat radzyński), zostający od 1875go r. Na wygnaniu w guberni chersońskiej, podał prośbę do chersońskiego gubernatora, by pozwolono mu na trzy miesiące udać się na Podlasie, dokąd wzywa go żona w interesie, wymagającym jego obecności”. Czytamy dalej, że pozytywną opinię wystawił Misiurze zarząd gminy. Wyjazdowi nie sprzeciwiał się również generał-gubernator Hurko. Nie zgodził się na to natomiast pop Karpik, proboszcz parafii w Gęsi, który stwierdził, że „Misiura jest znany agitator” i jego pobyt w Gęsi uznaje za „niebezpieczny dla prawosławia”. Kiedy decyzje przedstawiono Misiurze, kazano mu się podpisać. „Odpowiedział, że tego nie uczyni, gdyż nie może być pewnym, czy nie posłuży to jako dowód, że dobrowolnie chce zostać w chersońskiej gubernii, lub że przyjął prawosławie. «W sposób podobny - dodał - niejednokrotnie nas oszukiwano, i dla tego nie mogę się podpisać»” - cytuje Goniec Wielkopolski [pisownia oryginalna].

Monika Lipińska

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Kolędy pokoleń


W Szkole Podstawowej nr 2 w Siedlcach odbył się koncert „Kolędy pokoleń”. Była to już siódma edycja wydarzenia, w którym wystąpili: przedszkolaki i seniorzy, młodzież oraz dorośli. [fot. MK]

FOTOGALERIA

Orszak w Dubicy


„Bóg jest dla wszystkich!” Pod takim hasłem odbył się - już po raz czwarty - Orszak Trzech Króli w Dubicy. [fot. AWAW]

PATRONAT "ECHO"


Mojżesz
8 lutego, o 18.00 i 20.00, w Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach wystawiony zostanie spektakl „Mojżesz”.
więcej »
Kolędowanie nad Bugiem
27 stycznia - już po raz 17 - będzie można posłuchać we Włodawie kolęd i szczodrywek w wykonaniu zespołów śpiewaczych i kapel z Polski, Białorusi i Ukrainy.
więcej »
 

POLECAMY


O Maryi nigdy dosyć!
Niedostatecznie dotąd Ją sławiono, za mało wychwalano, czczono, kochano, zbyt mało Jej służono! Należy się Jej więcej chwały, czci, miłości i nabożeństwa! - pisze o Maryi św. Ludwik Maria Grignion de Montfort.
więcej »
Rozważanie Ewangelii
„Ewangelia i życie” to książka, która wprowadza w biblijny świat ks. Jana Zieji. Jest zaproszeniem do codziennego, bardzo intymnego spotkania ze Słowem i do wsłuchania się w niezwykłe świadectwo myślenia i życia Ewangelią.
więcej »
 

SONDA

 

Czego uczą nas bł. Męczennicy Podlascy?

że są wartości, których za wszelką cenę trzeba bronić, nawet za cenę życia

że wierność Bogu bardzo dużo kosztuje

zaufania mimo wszystko - z wiarą, że wyda ono błogosławione owoce

są wzorem odwagi - także, a może zwłaszcza, dla młodych ludzi

trudno powiedzieć - unici żyli w innych czasach, borykali się z innymi problemami



LITURGIA SŁOWA


Wtorek
Czytania:
2 Sm 6, 12b-15. 17-19; Ps 24 (23), 7-8. 9-10
Ewangelia:
Mk 3, 31-35

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR