21 października 2017 r. Imieniny obchodzą: Urszuli, Celiny, Hilarego

Pogoda: Siedlce

Numer 42
19-25 października 2017r.

menu

NEWS

Zachęcamy do lektury!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (602)

4 października 2017 r.

Życie w nowej guberni i wybuch wojny 1914 r. w pamięci Podlasian

Utworzenie guberni chełmskiej wywołało poważne zaniepokojenie wśród mieszkańców płd. Podlasia, zarówno wśród elit ziemiańskich, jak i chłopów, dawnych unitów. Nasiliły się tajne zebrania ziemian.

10 września 1913 r. w majątku Puczyce należącym do dr. Stanisława Nasiłowskiego (lekarza i społecznika, który zorganizował zakłady lecznicze w Puczycach i Klimczycach i przeznaczył 26 morgów ziemi ornej i 5 morgów lasu na założenie tzw. Gniazda Sierocego), odbyło się tajne spotkanie zwolenników Narodowej Demokracji. Oprócz gospodarza wzięli w nim udział posiedziciele: Stefan Budzyński z Czeberak, Józef Frankowski z Kobylan k. Kornicy, January Grodzicki z Patkowa, Stanisław Węgliński z Chotycz, Władysław Jabłkowski z Majoratu Litewniki, administrator dóbr Huszlew Józef Podczaski, dzierżawca Bonina Paweł Somer, siedmiu księży, Karol Ostenfeld, naczelnik stacji kolejowej Platerów, i jego dróżnik Karol Wyszatycki.

Prawdopodobnie zebranych interesowały sprawy społeczne w wydzielonej guberni, a więc parcelacja gruntów, tajna oświata i zahamowanie działalności instytucji samorządowych. Naczelnik zarządu żandarmerii powiatu bialskiego raportował, że ci sami panowie spotkali się w nocy z 4 na 5 października 1913 r. w majątku Dubicze, należącym do Aleksandra Kuczyńskiego, rzekomo w sprawie szacunku majątku na potrzeby Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego.

Według obliczeń historyka R. Kuchy na terenie powiatów nadbużnych, które weszły w skład guberni chełmskiej, działało do 1914 r. ponad 300 nielegalnych placówek oświatowych. Głównym zagrożeniem dla ich funkcjonowania byli popi prawosławni i nauczyciele szkół rządowych, ale nie tylko oni. Powszechnie szpiegowano wszelkie próby spotkań i zgromadzeń. Już wkrótce okazało się, że Paweł Czeczuk, prawosławny chłop ze wsi Neple, złożył donos do naczelnika chełmskiego zarządu żandarmerii, że między 18 a 25 października 1913 r. odbyło się tajne zebranie ziemian u właściciela majątku Neple posła Lubomira Dymszy, podczas którego rzekomo omawiano sprawę zakupu broni dla przyszłego polskiego powstania. Przesłuchiwany w tej sprawie pisarz majątku Neple Jan Janiszewski oświadczył natomiast, że owo tajne zebranie związane było z kilkudniowym polowaniem i wzięli w nim udział: Stanisław Rosenwerth z Cieleśnicy, Ludwik Bryndza-Nacki z Woroblina, Stanisław Kuczewski z Krzyczewa, Kazimierz Kuczewski z dzierżawy Mokrany, ks. Czesław Światopełk-Mirski z Worońca, Stanisław Kuczyński z Koroszczyna i ks. Aleksander Fiałkowski z Malowej Góry. Według innych źródeł - był też hr. Tyszkiewicz.

Ponieważ urzędnicy rosyjscy w nowej guberni musieli się czymś wykazać, przystąpiono do rusyfikacji nazw geograficznych. W akcję tę zaangażowało się także duchowieństwo prawosławne, m.in. pop Aleksander Gromadski i Michaił Kobrin. Wykorzystano materiały zgromadzone w muzeum chełmskiego Bractwa Przenajświętszej Bogurodzicy do sporządzenia oficjalnego raportu. Raport ten, przygotowany przez m.in. Makłakowa, przedstawiono carowi, który zatwierdził go 14 lutego 1914 r. W marcu tego roku odbyły się wybory na wakujące stanowiska w sądach gminnych w powiecie bialskim. Gazeta „Ruś Chełmska” z wielką przesadą informowała o wzmożeniu wszechobecnej agitacji polsko-katolickiej. Było odwrotnie, a mimo to polscy kandydaci odnieśli zwycięstwo w dwóch gminach zamieszkałych w większości przez ludność prawosławną. Sędzią gminnym w Kodniu został mieszczanin Starzyński, a w Kobylanach k. Terespola - ziemianin Łaszkiewicz, współpracownik L. Dymszy.

W marcu 1914 r. władze rosyjskie zorganizowały uroczystości z okazji 50-rocznicy uwłaszczenia chłopów w Królestwie Polskim. Ukazało się wiele broszur, kart pocztowych, plakatów, a w świątyniach wszystkich wyznań nakazano nabożeństwa dziękczynne.

24 kwietnia 1914 r. Rada Ministrów w Petersburgu zatwierdziła rusyfikację ok. 120 nazw geograficznych na terenie guberni chełmskiej, co miało się przyczynić do umocnienia znaczenia języka rosyjskiego. W kwietniu 1914 r. magistrat Włodawy zawarł umowę na wykonanie oświetlenia elektrycznego. W Siedlcach było już ponad 130 numerów telefonicznych i dwa samochody - taksówki.

W maju 1914 pełnomocnicy gminy Tłuściec jeszcze raz odwołali się od postanowień Chełmskiej Komisji Gubernialnej. Chodziło o przyłączenie tej gminy do guberni lubelskiej, ale Petersburg nie zgodził się.

Na początku czerwca 1914 r. nowy gubernator chełmski Borys Kaszkarow zakazał organizowania wszelkich demonstracji oraz zezwolił służbom porządkowym na wykorzystanie wszelkich środków w celu ich pacyfikacji. Polecił rozciągnąć ścisłą kontrolę nad mieszkańcami guberni, monitorować nastroje społeczne i przeciwdziałać wszelkiej agitacji antyrosyjskiej.

W czerwcu 1914 r. na polecenie Kazimierza Sosnkowskiego przybył potajemnie z Galicji do Siedlec Stefan Pióro z zadaniem organizacji na Podlasiu struktur Związku Strzeleckiego. W lipcu 1914 r. udało mu się zmontować dwie sekcje. Działalność ich ograniczała się do propagowania akcji niepodległościowej i ukrytych ćwiczeń.

31 lipca rząd rosyjski ogłosił mobilizację. Tak wspominał początek wojny Szczepan Ciekot ze Smolanki k. Łukowa: „W pierwszych dniach sierpnia jak grom z jasnego nieba wybuchła wojna. Robi się w życiu ludzkim wielki zamęt. Mobilizacja nagła, rezerwiści zabierani do armii. Rozpacz żon, matek, ojców, dzieci. Jednocześnie Moskale zabierają wozy i konie, również bydło rekwirują na mięso”. Adam Fijałek z Branicy Radzyńskiej zapisał „Wybuch I wojny światowej kojarzy mi się z płaczem w całej wsi, gdy rezerwiści „czerwonobiletni” wyjeżdżali do wojska na wojnę. Zrozpaczone żony i dzieci rezerwistów nie chciały się oderwać od swych mężów i ojców. Płakali wszyscy, żegnając swych sąsiadów, przyjaciół, kolegów”. Józef Milik z Seroczyna k. Sokołowa relacjonował: „Wybuch wojny europejskiej w 1914 r. społeczeństwo nasze zaskoczył niespodziewanie (…). Mnie ta wiadomość zastała na polu. Przywiózł ją brat Władysław, który przyjechał na urlop z Rosji do domu (…). Nastroje w czasie mobilizacji i później były przychylne dla Rosji, a wrogie wobec Niemców. Mobilizacja odbywała się szybko i sprawnie (…). Odbywanie wszelkich podwodów i danin ludność znosiła bez szemrania”.

Józef Geresz

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Z wizytą na wykopkach


W ramach inicjatywy lokalnej mieszkanki Zahorowa przedstawiły obrzęd kopania ziemniaków. Opracowały fabułę i podzieliły się rolami. Zadbały także o stosowne stroje i rekwizyty. Rolę gospodyni odegrała Halina Patrejko. W wykopkach pomagały jej kumy i sąsiadki. Podczas pracy był czas na plotki, a zwieńczeniem dnia stał się wspólny posiłek przygotowany przez gospodynię… [fot. GCKIS PISZCZAC]

FOTOGALERIA

Z modlitwą do granic


W inicjatywę „Różaniec do Granic” na terenie naszej diecezji włączyło się ok. 30 tys. wiernych. Największe oblężenie przeżywały Kodeń i Pratulin. Wraz nami modlili się mieszkańcy Warszawy, Lublina, Świdnika, Łodzi, Radomia itp. Spotkania modlitewne organizowane były także w poszczególnych parafiach diecezji. Wszyscy podkreślali, że tego dnia warto było być razem, a niektórzy sugerowali nawet, by taką akcję organizować co roku…

PATRONAT "ECHO"


„Dwie korony” - w kinach od 13 października!
„Dwie korony” - najnowszy film w reżyserii Michała Kondrata - ukazuje nieznane dotąd powszechnie fakty z życia o. Maksymiliana Kolbego.
więcej »
Historia skarbnicą mądrości - konkurs
W związku z przygotowaniami do jubileuszu 200-lecia diecezji siedleckiej, który obchodzić będziemy w 2018 r., Wydział Nauczania Katechetycznego Kurii Diecezjalnej Siedleckiej organizuje konkursy adresowane do uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz gimnazjów.
więcej »
Przed i za kamerą
24 października w sali kina „Merkury” w Białej Podlaskiej odbędzie się VI Festiwal Filmowy Twórczości Osób Niepełnosprawnych. Organizatorem imprezy jest Caritas Diecezji Siedleckiej.
więcej »
Tablica pamiątkowa
3 grudnia w Siedlcach odbędzie się uroczyste odsłonięcie pamiątkowej tablicy dedykowanej marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu z okazji 150 rocznicy jego urodzin.
więcej »
Biesiada Podlasko-Mazowiecka
21 października w Mordach rozstrzygnięty zostanie konkurs kulinarny pt. Biesiada Podlasko-Mazowiecka. Uczestnicy będą rywalizować w siedmiu kategoriach.
więcej »
Szczyt gospodarczy
Nowoczesna gospodarka narodowa ukierunkowana na stabilny i zrównoważony rozwój Polski to kluczowy temat Ogólnopolskiego Szczytu Gospodarczego 2017, który odbędzie się w dniach 19-20 października w Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach.
więcej »
Cantate Deo
24 października w Katolickiej Szkole Podstawowej im. bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Siedlcach odbędzie się II Międzyszkolny Konkurs Piosenki Religijnej „Cantate Deo 2017”.
więcej »
Festiwal Filmów Chrześcijańskich Arka 2017
NoveKino Siedlce organizuje Festiwal Filmów Chrześcijańskich Arka 2017. Wydarzenie ukierunkowane jest na promocję filmów, które wpisując się w polską i światową kinematografię o wysokich walorach etycznych, artystycznych i filmowych, stanowią zapis historii i kultury.
więcej »
Siedlce - moje miasto
16 listopada, o 18.00, w Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach odbędzie się wernisaż wystawy fotografii Jarosława Grudzińskiego - ph. Siedlce - moje miasto.
więcej »
 

POLECAMY


Uwielbienie 24/7
Konferencja 24/7 Serce Dawida - będę Wam Ojcem to przestrzeń modlitwy uwielbienia, słuchania słowa Bożego i poruszających świadectw.
więcej »
Sielsko, anielsko jest w niebie
Dlaczego anielska cierpliwość nie ma granic? Czy w siódmym niebie jest o niebo lepiej niż w niebie? Odpowiedzi na te i inne pytania dostarcza niewielka, pięknie ilustrowana książka autorstwa s. Ines Krawczyk z zakonu Misjonarek Chrystusa Króla.
więcej »
„Teraz i w godzinę śmierci” - czyli o największej broni chrześcijanina
Wbijający w fotel dokument. Jego autorzy nie zawahali się pojechać do najbardziej niebezpiecznych regionów, by pokazać, jak działa moc Boga przez Maryję.
więcej »
Ostatni Buntownik 1865, czyli rzecz o ks. Stanisławie Brzósce
Wpisując się w przygotowania do jubileuszu 200-lecia diecezji, alumni trzeciego roku Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Siedleckiej przygotowali sztukę.
więcej »
Król wszechświatów
„Wszystko poddane jest” to drugi singiel promujący nowy album Mate.O/TU „Król wszechświatów”.
więcej »
Cała piękna
Co chcemy powiedzieć, kiedy mówimy o Maryi, że jest „cała piękna”? Skąd czerpiemy to przekonanie? Czy nie jest to jedynie pobożna insynuacja, wymysł naszej maryjnej religijności, wytwór ckliwego sentymentalizmu?
więcej »
Jesus is Life
Muzyką chcą zachęcić młodych ludzi na całym świecie, aby przyjęli Chrystusa do swego życia. 18 października premiera teledysku „Jesus is Life” w wykonaniu Holy Project i Marty Ławskiej.
więcej »
 

SONDA

 

Handel w niedzielę - za czy przeciw?

dzień święty należy święcić, dlatego jestem za zamknięciem sklepów;

staram się nie robić zakupów w niedzielę, uszanować jej świąteczny charakter;

szkoda mi pracowników sklepów, zmuszanych tego dnia do pracy;

weekend w moim przypadku to jedyna szansa na zrobienie zakupów;

na zakupy dobry jest każdy inny dzień; niedziela to czas dla rodziny.



LITURGIA SŁOWA


Sobota
Czytania:
Rz 4,13.16-18; Ps 105,6-9.42-43
Ewangelia:
Łk 12,8-12

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR