20 sierpnia 2018 r. Imieniny obchodzą: Sabina, Sobiesław, Bernard

Pogoda: Siedlce

Numer 33
16-22 sierpnia 2018r.

menu

NEWS

Centrum przesiadkowe w Siedlcach - od września! Szczegóły w bieżącym wydaniu naszego tygodnika.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Kościół

 
 

Męczeństwo unitów w Hołubli

25 października 2017 r.

A my chętnie przy krzyżu wyzioniemy ducha


fot. ARCHIWUM

Tak wołali unici hołublańscy, których do przejścia na prawosławie nie były w stanie skłonić nawet najsroższe represje. Przypadków takich na terenie unickiej diecezji chełmskiej było znacznie więcej, ale Hołubla wśród miejscowości, w których ludność unicka stawiła opór, zajmuje miejsce szczególne.

Tamtejsza niewielka wspólnota greckokatolicka stanowiła enklawę w morzu ludności rzymskokatolickiej. Siłę swoją czerpała jednak nie z ilości wiernych, ale z wiary, przywiązania do Stolicy Apostolskiej i poczucia wspólnoty z Kościołem powszechnym. Ks. Antoni Kotyłło, który pracował wśród unitów, tak po latach wspominał mieszkańców Hołubli: „Szczęśliwy jestem, żem we wsi tej był częstym gościem, żem znał niektórych tych starych męczenników, żem obsługiwał ich dzieci i krewnych w czasach utrapienia, żem poświęcił im domy i budynki”. W 1867 r. na terenie unickiej diecezji chełmskiej władze państwowe przy pomocy wojska zaczęły usuwać organy z cerkwi. Akcja ta, przeprowadzona w ramach oczyszczania obrządku wschodniego z naleciałości łacińskich, stanowiła jeden z elementów polityki rosyjskiej, której ostatecznym celem była likwidacja Cerkwi unickiej w Królestwie Polskim.

W Hołubli, podobnie jak w innych miejscowościach, wierni stawili opór, skazany z góry na niepowodzenie wobec brutalnego użycia siły przez ekspedycję karną. Powszechny sprzeciw, jaki na terenie całej diecezji wywołało usuwanie organów, uświadomił władzom, że bez zaangażowania znacznych sił wojskowych nie będą w stanie zrealizować swoich planów. Nie powstrzymało ich to jednak przed spełnieniem zamierzeń. W ciągu kilku najbliższych lat wprowadzono dalsze zmiany w obrządkach cerkiewnych. Zakazano publicznego śpiewania Godzinek, Gorzkich żalów i kolęd oraz odmawiania modlitwy różańcowej. Zniesiono obchody święta Bożego Ciała i św. Jozafata oraz zabroniono używania monstrancji podczas nabożeństw. Zarządzenia te nie były jednak na ogół przestrzegane.

 

Potem przyszedł czas na cerkwie

Władze rosyjskie w celu likwidacji naleciałości łacińskich podjęły również akcję budowy i remontu cerkwi greckokatolickich, której celem było upodobnienie świątyń unickich do prawosławnych. Wznoszono ikonostasy, zastępowano boczne ołtarze prestołami, usuwano ławki, konfesjonały i wyobrażenia katolickich świętych, zmieniano wygląd cerkiewnych kopuł oraz krzyży.

W listopadzie 1872 r. takie zmiany przeprowadzono również w cerkwi hołublańskiej. Parafianie wnieśli jednak z powrotem do świątyni wyrzucone podczas remontu przedmioty kultu religijnego. Ten akt krnąbrności wywołał reakcję ze strony władz rosyjskich. Przy pomocy wojska usunięto z cerkwi zarówno utensylia, jak i parafian tam zgromadzonych. Wierni, wyparci ze świątyni, dalej stawiali opór. Nie bacząc na spadające razy, wołali: „Tu pobijecie nas pierwej, a potem zrobicie z naszą cerkwią, co zechcecie”. Mimo heroicznej postawy nie byli jednak w stanie powstrzymać wojska. W ramach represji za stawianie oporu skazano wszystkich gospodarzy na zapłacenie wysokiej kontrybucji oraz osadzono ich w areszcie.

 

Na koniec przeprowadzono kasację

Unię kościelną zniesiono w 1875 r. Likwidację Cerkwi unickiej poprzedziła akcja przechodzenia poszczególnych parafii na prawosławie. Działaniom tym starano się nadać pozór dobrowolności. Tak było również w przypadku Hołubli. Tymczasem wierni odmówili zmiany wyznania. W celu skłonienia ich do uległości zakwaterowano po domach Kozaków, którzy przez kilka tygodni żyli na koszt gospodarzy. Próba wywarcia presji ekonomicznej nie odniosła jednak zamierzonego skutku. Sięgnięto wówczas po bardziej drastyczne środki. Mężczyzn aresztowano, a kobiety zmuszono do ciężkiej, pozbawionej sensu pracy, bijąc je przy tym i katując… Podejmowane działania nie skłoniły jednak kobiet do uległości. Powszechnie znanym przykładem oporu jest postawa Barbary Chodowiec, Marianny Chodowiec, Józefy Wojciuk i Joanny Wojciuk. Kobiety te, aby obronić dzieci przed przymusowym chrztem prawosławnym, zabarykadowały się w domach, a Kozaków próbujących wejść przez okna polewały wrzątkiem. Dopiero, kiedy szturmujący zgasili ogień w paleniskach, lejąc wodę przez kominy, udało im się je obezwładnić.

Na skutek obrażeń odniesionych w trakcie zajść zmarli: Apolonia Liss, Jan Łopaciuk, Teodor Wojciuk, Mikołaj Klimiuk, Jan Liss i Paweł Wilgurski. Ponadto 22 mężczyzn zesłano w głąb Rosji. Z grupy tej po latach powróciło tylko siedmiu. W kościele hołublańskim - jako wotum dziękczynne - przechowywany jest kostur, przy pomocy którego powracał z wygnania Piotr Zabuski.

 

W podziemiu

Unici z Hołubli, poza nielicznymi wyjątkami, trwali w oporze przez lata. Początkowo, w celu zaspokojenia potrzeb religijnych, uczęszczali do kościoła łacińskiego w pobliskiej Paprotni. Z tego powodu kościół ten został przez władze rosyjskie zamknięty, a parafia skasowana i przyłączona do Wyrozębów. Ziemię beneficjalną przekazano prawosławnemu duchownemu z Hołubli. Drewniany kościół, w którym nie można było przeprowadzać żadnych remontów, miał pod wpływem czasu ulec samoistnemu zniszczeniu.

W Hołubli, podobnie jak w wielu innych miejscowościach na terenie dawnej diecezji chełmskiej, unici przez 30 lat trwali w oporze, uczestnicząc potajemnie w życiu religijnym. Opisy tych konspiracyjnych praktyk duszpasterskich odnaleźć możemy na kartach pamiętników i utworów literackich.

 

Ukaz tolerancyjny

W 1905 r. Mikołaj II, pod presją rewolucji ogarniającej Imperium, wydał ukaz tolerancyjny, który pozwalał na zmianę wyznania. Ludność unicka przez władze państwowe uważana była dotychczas za wyznawców prawosławia. Po ogłoszeniu ukazu unici hołublańscy, podobnie jak wielu innych, przeszli na wyznanie rzymskokatolickie. Cerkiew hołublańska pozostała nadal w posiadaniu prawosławnych. Duchowny wyprowadził się jednak z wioski i zamieszkał przy cerkwi w Czołomyjach, a do Hołubli dojeżdżał tylko czasami. Utensylia cerkiewne również przechowywał w cerkwi czołomyjskiej. Od czasu ogłoszenia ukazu tolerancyjnego mieszkańcy Hołubli mogli już bez przeszkód uczęszczać do otworzonego ponownie kościoła w Paprotni. Władze państwowe nie zgodziły się jednak na powtórne otwarcie parafii, stąd formalnie do czasu odzyskania niepodległości należeli oni do parafii wyrozębskiej.

 

Odzyskanie świątyni

W 1915 r. wojska rosyjskie, wycofując się z terenów Królestwa Polskiego pod naporem ofensywy państw centralnych, zabrały z cerkwi hołublańskiej trzy dzwony. Po zajęciu tych terenów przez armię niemiecką nowe władze zaproponowały mieszkańcom Hołubli niezwłoczne przysłanie księdza grekokatolickiego oraz utworzenie parafii. Ci jednak „oświadczyli kategorycznie, że pragną pozostać przy łacińskim obrządku”. We wrześniu 1917 r. - na skutek podjętych starań - mieszkańcy Hołubli odzyskali swoją świątynię. Kościół został rekoncyliowany 15 sierpnia 1918 r., w dzień Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, przez ks. Józefa Scipio del Campo, dziekana siedleckiego.

Mieszkańcy Hołubli wkrótce po odzyskaniu świątyni podjęli starania o uruchomienie samodzielnej parafii. W pismach kierowanych do władz kościelnych powoływali się przy tym na tradycję istniejącej wcześniej parafii unickiej oraz cierpienia, które przyszło im znosić w czasach prześladowań religijnych. Bp Henryk Przeździecki, czyniąc zadość ich staraniom, z dniem 1 maja 1921 r. erygował parafię, w skład której weszły: Hołubla, Uziębły, Czubaki, Stasin i Nowe Doliwie. Pierwszym proboszczem został ks. Kazimierz Dymitrowicz, kapłan diecezji mohylewskiej, który już wcześniej pełnił tutaj posługę duszpasterską.

 

Monstrancja

Z prześladowaniami unitów wiąże się historia hołublańskiej monstrancji, którą w domu przechowywał Jan Łopaciuk. Przed wywiezieniem na zesłanie zakopał ją w ogrodzie, ale na skutek odniesionych wcześniej obrażeń zmarł w drodze, nie wyjawiając tajemnicy. Po upływie 35 lat jego zięć - Dionizy Ogrodniczuk w trakcie prac polowych wyorał ukrytą w ziemi monstrancję. Po odnowieniu została umieszczona w odzyskanej świątyni i służy wiernym do dzisiaj.

Witold Bobryk

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Wprowadzenie relikwii św. Jana Pawła II


W czwartek 26 lipca parafia św. Anny w Wohyniu przeżywała odpust parafialny, podczas którego wprowadzono do kościoła relikwie św. Jana Pawła II. Eucharystii przewodniczył i homilię wygłosił kard. Stanisław Dziwisz.(Fot. Adam Tokarski)

FOTOGALERIA

Na pątniczym szlaku


Obdarowani Duchem Świętym - z tym hasłem idą do Matki, by dziękować, przepraszać, prosić i uczyć się od Maryi zaufania Bogu. 38 Piesza Pielgrzymka Podlaska na Jasną Górę wyruszyła! (Fot. Joanna Szubstarska, Iza Chajkaluk)

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Hosanna Festival
Chcesz spędzić rewelacyjnie ostatni weekend wakacji? Mamy coś dla Ciebie! Dwa dni wypełnione brzmieniem muzyki z przesłaniem, radością i tańcem razem ze wspaniałymi ludźmi, dla których Chrystus jest Drogą, Prawdą i Życiem! A może jesteś uzdolniony muzycznie: grasz lub śpiewasz?
więcej »
OSG 2018
Europejskie Centrum Biznesu oraz Prezydent Miasta Siedlce, mają zaszczyt i przyjemność zaprosić do udziału w IV edycji Ogólnopolskiego Szczytu Gospodarczego OSG 2018.
więcej »
Złota jesień
19 sierpnia w Suchożebrach już po raz 11 odbędzie się festyn rodzinny „Złota jesień” połączony z Gminnymi Dożynkami.
więcej »
Święto plonów
19 sierpnia w Mokobodach odbędą się Gminne Dożynki na terenach zielonych za kościołem. Podczas dożynek na scenie wystąpi Andrzej Rybiński oraz gwiazda wieczoru - zespół Basta, a także zespół Skolim i dzieci z jednostek oświatowych.
więcej »
Dożynki parafialne
26 sierpnia, po raz piąty parafia pw. św. Bartłomieja w Grębkowie zaprasza na Dożynkowy Festyn Parafialny.
więcej »
Dożynki gminne
26 sierpnia w Rzeczycy odbędą się Gminne Dożynki w gminie Międzyrzec Podlaski. Po Mszy św. o 13.00 nastąpi oficjalne otwarcie dożynek na placu przy remizie OSP.
więcej »
Powiatowe święto plonów
26 sierpnia w Wodyniach odbędą się Dożynki Powiatu Siedleckiego. Oficjalne otwarcie i ceremonia dzielenia chleba odbędą się o 13.15, a poprzedzone będą uroczystą Mszą św.
więcej »
Dni Ryk i gminne dożynki
Główną atrakcją Dni Ryk 2018 będzie zespół Zakopower. Doroczne święto miasta poprzedzi obchody gminnych dożynek.
więcej »
Wrota wolności
W niedzielę 9 września, o 13.00, na terenie przy prochowni w Kobylanach odbędzie się VI Letni Festiwal Biegów WROTA WOLNOŚCI.
więcej »
Dni z Doradztwem Rolniczym
W dniach 1-2 września na terenach Agencji Rozwoju Miasta w Siedlcach odbędą się XXV Jubileuszowe Międzynarodowe Dni z Doradztwem Rolniczym połączone z XIV Regionalną Wystawą Zwierząt Hodowlanych.
więcej »
 

POLECAMY


Drzwi do Bożej prawdy
Jeśli nasze próby lektury Pisma Świętego kończyły się niepowodzeniem, możemy zacząć w inny sposób. Autorzy „Biblii opowiedzianej” postanowili swoimi słowami zrelacjonować tę trudną księgę.
więcej »
Piękno uwiecznione
Zwiedzenie wiecznego miasta to pragnienie wielu osób. Tym, dla których pozostaje w sferze marzeń, polecamy albumy w szczególny sposób przybliżające piękno i majestat Watykanu.
więcej »
 

SONDA

 

100 dni abstynencji na 100-lecie niepodległości

Propozycja polskich biskupów pięknie wpisuje się w obchody odzyskania niepodległości.

Obawiam się, że to zadanie, które przerośnie Polaków.

Jeśli ktoś podejmuje abstynencję w konkretnej intencji, wytrzyma 100 dni bez alkoholu.

Nie podejmuję takich zobowiązań, bo nie piję.



LITURGIA SŁOWA


Poniedziałek XX tygodnia okresu zwykłego
Czytania:
Ez 24, 15-24; Pwt 32, 18-19. 20. 21 ;
Mt 19, 16-22

Ewangelia:
Mt 19, 16-22

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR