20 sierpnia 2018 r. Imieniny obchodzą: Sabina, Sobiesław, Bernard

Pogoda: Siedlce

Numer 33
16-22 sierpnia 2018r.

menu

NEWS

Centrum przesiadkowe w Siedlcach - od września! Szczegóły w bieżącym wydaniu naszego tygodnika.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Opinie

 
 

Głos w dyskusji

3 stycznia 2018 r.

Nowe standardy?


fot. PIXABAY.COM

Obraz językowy rozmów Polaków staje się coraz bardzie ponury. Przeklinają wszyscy: starsi i młodsi, mężczyźni i kobiety, nastolatkowie i dzieci. Bluzgi padają w filmach i kabaretach - coraz rzadziej wycina się je, wykropkowuje albo zagłusza długim „piiiiiii”, a publika nieodmiennie zaśmiewa się w głos, kiedy padają. Bluzgają już małe dzieci w przedszkolu. Co z tym „fantem” zrobić?

Zuzia chodzi do przedszkola. Ma cztery i pół roku. Kto ma przedszkolaczka, ten wie, że potrafi przynosić do domu różne rzeczy: wirusy, niesamowite opowieści zasłyszane od rówieśników, ale także przekleństwa. I to właśnie je zaczęła powtarzać dziewczynka. Dla rodziców to zawsze spora „zagwozdka”. W domu takich słów na pewno nie usłyszała. Rodzi się wtedy dylemat: reagować czy ignorować, udawać, że się nie słyszy? Piotr i Anna wybrali drugi wariant, ale postanowili porozmawiać z wychowawczynią o problemie, tym bardziej, że Zuźka wskazała konkretnego chłopka, który „sprzedawał” rówieśnikom bluzgi.

Na interakcję nie trzeba było długo czekać. Wieczorem zadzwonił ojciec przedszkolaka z awanturą, że „on sobie nie życzy, aby ktoś stygmatyzował jego syna”. Poza tym stwierdził, iż nie widzi problemu, ponieważ u nich w domu „przeklinanie to standard” i jeśli syn w taki sposób chce wyrazić swoją ekspresję, będzie to robił dalej. Nikomu nic do tego. I weź tu człowieku bądź mądry.

 

Zmiany znaczeń

Język polski dysponuje całkiem sporym zasobem przekleństw. Językoznawcy wskazują na względy historyczne: przez wieki Polska była krajem wielojęzycznym i wielonarodowościowym. Przeplatały się kultury, języki. W naszym regionie mieszkała ludność ruska, ukraińska, żydowska. Zapożyczenia dawały możliwość konstruowania „soczystych” przekleństw, wielokrotnie złożonych i pozwalających „dogłębnie” wyrazić, co „leży na sercu”. Ciekawostką jest, że - zupełnie nieświadomie - używamy wyrazów, które niegdyś traktowano jako obraźliwe, a które dziś zupełnie straciły swój pierwotny pejoratywny odcień. Za przykład może tu posłużyć słowo „kobieta”. Jeszcze na początku XVIII w. uchodziło ono za obraźliwe, ponieważ jego źródłosłów wywodził się od wyrazu „kob” oznaczającego chlew (używano je zatem dla określenia osoby zajmującej się karmieniem świń). Zachował się barokowy sonet, w którym autorka (najprawdopodobniej Konstancja Benisławska) żali się na mężczyzn, że niewłaściwie odnoszą się do żon, „przezywając je kobietami”. Właściwymi wyrazami określającym płeć piękną były: niewiasta, białogłowa, matrona. Dopiero później straciły na znaczeniu, a słowo „kobieta” stało się wiodące i powszechnie używane. Tak jest do dzisiaj. Inny przykład: „[…] Proścież Boga, wy miłe i żądne maciory/ By wam nad dziatkami nie były takie to pozory, Jele ja nieboga ninie dziś zeźrzała/ Nad swym, nad miłym Synem krasnym” - pisał w „Żalach Matki Boskiej pod krzyżem” nieznany nam dziś średniowieczny autor. „Miłe i żądne maciory” to „miłe i drogie matki”, solidaryzujące się w bólu z Matką Jezusa stojącą pod krzyżem.

 

Taśmy kelnerów

Czy z analogicznym procesem mamy do czynienia również dzisiaj? Któryż z językoznawców próbował dowodzić, że swój wulgarny odcień straciło słowo „dupa” (przepraszam z góry Czytelników za dosłowność i brak kropek w niektórych cytatach, ale nie da się wytłumaczyć zjawisk językowych, operując li tylko domysłami) w odniesieniu do atrakcyjnej, pięknej kobiety. Nie wiem, co na to panie. Ja zdecydowanie protestuję! Analogicznie afirmuje się obecność na salonach wulgarnego wyrażenia „zajebisty”, uważając je za neutralne znaczeniowo. Tłumaczy się to powszechnością używania. Prof. Jan Miodek uważa je za wyjątkowo wstrętne i obrzydliwe fonetycznie. A skoro przyjmujemy kryterium powszechności jako przepustkę do uzasadnienia obecności w języku, wyrazy: „k…a”, „ch...j” itp. mają - biorąc pod uwagę częstotliwość wypowiadania przez Polaków - pierwszeństwo. A jakoś, dzięki Bogu, tak się jeszcze nie stało.

Chociaż… Kiedy opublikowano słynne „taśmy kelnerów”, na których zostały zarejestrowane, a potem upublicznione, rozmowy naszej rodzimej „elity”: ministrów, parlamentarzystów, osób z pierwszych stron gazet, przeplatane soczystymi bluzgami, sformułowanie „parlamentarny język” i kwestia „nowych standardów” nabrały innego znaczenia. Trudno uwierzyć, że ludzie w nienagannie skrojonych garniturach, z elokwencją wypowiadający się z sejmowej mównicy i w studiach telewizyjnych - w sytuacji, gdy nie ma w pobliżu kamer i mikrofonów - stają się kimś zupełnie innym. Która twarz/natura jest prawdziwa? Ta ze szklanego okienka czy ta ze spontanicznego, niekontrolowanego słowotoku? Jeśli mówi się, że „z obfitości serca mówią usta”, jakąż to jakość posiada owa „obfitość”, skoro manifestuje się takim językiem?

A może to wspomniane wyżej „nowe standardy”, których my, prości ludzie, jeszcze nie „załapaliśmy”? I tkwimy uparcie w mrokach średniowiecza.

 

Stare jak świat

Wulgaryzmy są stare jak świat. Przez wieki były kodem porozumiewawczym wśród pewnych grup społecznych (przestępcy, kryminaliści). Dziś pełnią funkcję przede wszystkim ekspresywizmów, czyli słów wyrażających emocje. Ale nie tylko. Większość Polaków słowa „k…wa” używa jako przecinka - i wcale nie muszą temu towarzyszyć sytuacje ekstremalne. Wulgaryzmy weszły do języka potocznego jako swoiste językowe wytrychy, oznaczające wszystko i zarazem nic. Obraz językowy rozmów Polaków staje się coraz bardzie ponury. Przeklinają wszyscy: starsi i młodsi, mężczyźni i kobiety, nastolatkowie i małe dzieci w szkole, przedszkolu. Bluzgi padają w filmach i kabaretach - coraz rzadziej wycina się je, wykropkowuje albo zagłusza długim „piiiiiii”, a publika nieodmiennie zaśmiewa się w głos, kiedy padają. Przesuwają się granice. Jeszcze w latach 60 prof. Zenon Klemensiewicz mówił, że profesorowi uniwersytetu nie wypada mówić: „wtranżalać, zaiwaniać, wkurzać, opierniczyć kogoś” itp. Bo to nie przystoi inteligentowi. Ojciec nigdy nie zaklął w obecności dziecka, a kiedy chłopakowi „wypsnęło” się niecenzuralne słowo przy dziewczynie, miesiąc potem musiał ją przepraszać. Nie do pomyślenia było opowiedzenie „pieprznego” dowcipu przy kobiecie. Obrażona trzasnęła drzwiami i tyle ją było widać. Jakim językiem posługują się dziś panie? Wystarczy posłuchać w autobusie, pod szkołą. Czasem mówi się, że ich język jest bardziej rynsztokowy od języka mężczyzn.

Sorry, taki mamy klimat - jakby powiedziała jedna z bohaterek słynnych „taśm kelnerów”.

 

No rusz się, ty [piiiiii]…

Ludzie coraz mniej czytają. Coraz mniejszym zasobem słów operują. Widać to w inwazji potoczyzmów w tytułach prasowych, nagłówkach gazet. Większości to nie rani, nie generuje absmaku. Zapewne na wielu nagrane rozmowy polityków nie zrobiły większego wrażenia. Wręcz przeciwnie, pomyśleli: swojskie chłopy! Normalni ludzie, jak my! I w ten sposób ustaliły nam się, jak to ujął wspomniany wyżej tata przedszkolaka, „nowe standardy”. Jakoś nie trafiają do mnie argumenty, że osoby przeklinające charakteryzują się wyższą inteligencją - ponoć potwierdziły to wyniki badań, jakie przeprowadzili naukowcy z Marist College oraz Massachusetts College of Liberal Arts w Stanach Zjednoczonych (zamieszczone w specjalistycznym amerykańskim czasopiśmie „Language Sciences”). Czasem mówi się, że przekleństwa pełnią funkcję katharsis, tzn. łagodzą emocje, wyciszają ból, są alternatywą dla agresji fizycznej. Są bodźcem aktywizującym (mówił mi oficer prowadzący szkolenie wstępne dla poborowych w wojsku: „Jak nie dołączysz do komendy «słowa z mocą», nie ma szans, by ją zrozumieli…”). Stanowią element budujący więź środowiskową, rówieśniczą (któż nie widział koedukacyjnej gromadki gimnazjalistów duszących się od dymu papierosowego i rozdzielających bluzgi na lewo i prawo)?! Są naukowcy, którzy powyższe opinie uzasadniają naukowo, dając jednocześnie przyzwolenie na przeklinanie. Któryś z psychologów całkiem poważnie na poważnym portalu napisał: „Odkrywajmy pozytywną stronę brzydkich słów, ale róbmy to z głową i bez narażania innych na przykre doznania”. Trudno mi się z tym zgodzić.

 

Czas na pointę

Ktoś powiedział dosadnie: Wulgaryzacja języka stała się faktem. Nie za bardzo wiadomo, co z tym fantem zrobić. Podnoszenie stawek mandatów (artykuł 141 Kodeksu wykroczeń) za przeklinanie w miejscu publicznym ma marginalne znaczenie. Pomieszały nam się dziś piękno z brzydotą, zanika poczucie dobrego smaku, estetyki. Widać to praktycznie w każdym zakamarku życia publicznego i prywatnego. Ktoś zamieścił na facebooku zdanie następującej treści: „Dziś ludzie dumni są z tego, czego winni się wstydzić i wstydzą się tego, z czego powinni być dumni. Takich doczekaliśmy czasów”. Zasada zdaje się nosić znamiona uniwersalizmu. Smutne to.

Czy to jednak wystarczający powód, aby zgadzać się bezkrytycznie na „nowe standardy”?

Ks. Paweł Siedlanowski

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Wprowadzenie relikwii św. Jana Pawła II


W czwartek 26 lipca parafia św. Anny w Wohyniu przeżywała odpust parafialny, podczas którego wprowadzono do kościoła relikwie św. Jana Pawła II. Eucharystii przewodniczył i homilię wygłosił kard. Stanisław Dziwisz.(Fot. Adam Tokarski)

FOTOGALERIA

Na pątniczym szlaku


Obdarowani Duchem Świętym - z tym hasłem idą do Matki, by dziękować, przepraszać, prosić i uczyć się od Maryi zaufania Bogu. 38 Piesza Pielgrzymka Podlaska na Jasną Górę wyruszyła! (Fot. Joanna Szubstarska, Iza Chajkaluk)

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Hosanna Festival
Chcesz spędzić rewelacyjnie ostatni weekend wakacji? Mamy coś dla Ciebie! Dwa dni wypełnione brzmieniem muzyki z przesłaniem, radością i tańcem razem ze wspaniałymi ludźmi, dla których Chrystus jest Drogą, Prawdą i Życiem! A może jesteś uzdolniony muzycznie: grasz lub śpiewasz?
więcej »
OSG 2018
Europejskie Centrum Biznesu oraz Prezydent Miasta Siedlce, mają zaszczyt i przyjemność zaprosić do udziału w IV edycji Ogólnopolskiego Szczytu Gospodarczego OSG 2018.
więcej »
Złota jesień
19 sierpnia w Suchożebrach już po raz 11 odbędzie się festyn rodzinny „Złota jesień” połączony z Gminnymi Dożynkami.
więcej »
Święto plonów
19 sierpnia w Mokobodach odbędą się Gminne Dożynki na terenach zielonych za kościołem. Podczas dożynek na scenie wystąpi Andrzej Rybiński oraz gwiazda wieczoru - zespół Basta, a także zespół Skolim i dzieci z jednostek oświatowych.
więcej »
Dożynki parafialne
26 sierpnia, po raz piąty parafia pw. św. Bartłomieja w Grębkowie zaprasza na Dożynkowy Festyn Parafialny.
więcej »
Dożynki gminne
26 sierpnia w Rzeczycy odbędą się Gminne Dożynki w gminie Międzyrzec Podlaski. Po Mszy św. o 13.00 nastąpi oficjalne otwarcie dożynek na placu przy remizie OSP.
więcej »
Powiatowe święto plonów
26 sierpnia w Wodyniach odbędą się Dożynki Powiatu Siedleckiego. Oficjalne otwarcie i ceremonia dzielenia chleba odbędą się o 13.15, a poprzedzone będą uroczystą Mszą św.
więcej »
Dni Ryk i gminne dożynki
Główną atrakcją Dni Ryk 2018 będzie zespół Zakopower. Doroczne święto miasta poprzedzi obchody gminnych dożynek.
więcej »
Wrota wolności
W niedzielę 9 września, o 13.00, na terenie przy prochowni w Kobylanach odbędzie się VI Letni Festiwal Biegów WROTA WOLNOŚCI.
więcej »
Dni z Doradztwem Rolniczym
W dniach 1-2 września na terenach Agencji Rozwoju Miasta w Siedlcach odbędą się XXV Jubileuszowe Międzynarodowe Dni z Doradztwem Rolniczym połączone z XIV Regionalną Wystawą Zwierząt Hodowlanych.
więcej »
 

POLECAMY


Drzwi do Bożej prawdy
Jeśli nasze próby lektury Pisma Świętego kończyły się niepowodzeniem, możemy zacząć w inny sposób. Autorzy „Biblii opowiedzianej” postanowili swoimi słowami zrelacjonować tę trudną księgę.
więcej »
Piękno uwiecznione
Zwiedzenie wiecznego miasta to pragnienie wielu osób. Tym, dla których pozostaje w sferze marzeń, polecamy albumy w szczególny sposób przybliżające piękno i majestat Watykanu.
więcej »
 

SONDA

 

100 dni abstynencji na 100-lecie niepodległości

Propozycja polskich biskupów pięknie wpisuje się w obchody odzyskania niepodległości.

Obawiam się, że to zadanie, które przerośnie Polaków.

Jeśli ktoś podejmuje abstynencję w konkretnej intencji, wytrzyma 100 dni bez alkoholu.

Nie podejmuję takich zobowiązań, bo nie piję.



LITURGIA SŁOWA


Poniedziałek XX tygodnia okresu zwykłego
Czytania:
Ez 24, 15-24; Pwt 32, 18-19. 20. 21 ;
Mt 19, 16-22

Ewangelia:
Mt 19, 16-22

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR