19 czerwca 2018 r. Imieniny obchodzą: Gerwazy, Protazy, Julianna

Pogoda: Siedlce

Numer 24
14-20 czerwca 2018r.

menu

NEWS

W numerze relacja z uroczystości jubileuszowych 200-lecia diecezji siedleckiej.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (624)

14 marca 2018 r.

Rozwój Polskiej Organizacji Wojskowej

Cytowane w poprzednim odcinku zdanie z ulotki TRS o łapankach nocami i wywożeniu ludności gdzieś na roboty odpowiadały prawdzie. W kwietniu 1917 r. oddział żandarmerii wojskowej z Parczewa wkroczył do odległego o 15 km Ostrowa. Żołnierze wyciągali z łóżek młode dziewczyny, mówiąc, że ładne są dla niemieckich oficerów, a brzydsze pojadą do niemieckich fabryk.

Próba obrony dziewcząt zakończyła się pobiciem i aresztowaniem mężczyzn z ich rodzin. Gdy w tej sprawie interweniował miejscowy proboszcz, nauczyciel i pisarz gminy, również ich aresztowano. 1 maja 1917 r. siedleccy działacze robotniczy Baraniecki i Dziewulski, członkowie PPS, zorganizowali nielegalny pochód, co przypłacili nie tylko aresztowaniem, ale wysłaniem do obozu jeńców. Działacze patriotyczni z niektórych miast, podobnie jak rok wcześniej, zdołali uzyskać od okupantów pozwolenie na uczczenie święta 3 maja.

Jak informowała „Gazeta Świąteczna”, duża manifestacja odbyła się w Komarówce (powiat radzyński). Podczas nabożeństwa celebrowanego przez ks. Rudnickiego, na które przybyły wszystkie szkoły z chorągwiami narodowymi i tysiące ludzi, nowo utworzona przez organistę J. Grabowskiego drużyna śpiewacza wykonała antyfonę maryjną „Salve Regina”. Później wyruszył pochód ze śpiewem „Boże, coś Polskę”. Udano się do szkół, skąd po kilku przemówieniach powrócono do kościoła ze śpiewem „Pod Twą obronę”. Na zakończenie obchodu odbyło się przedstawienie teatralne.

W Białej Podlaskiej odprawiona została Msza św., po której wierni udali się do Zofii Lasu. Tam odśpiewano pieśni patriotyczne, a potem odbyło się zebranie w czasie którego działacz niepodległościowy Wiktor Walewski wygłosił prelekcję o znaczeniu Konstytucji 3 Maja w dziejach Polski.

W maju 1917 r. J. Piłsudski wystąpił z Tymczasowej Rady Stanu, nie chcąc firmować dalszej akcji rekrutacyjnej do podległej Niemcom PSZ. Podporządkowana mu POW nie tylko zaczęła wstrzymywać zarządzony przez władze werbunek ochotniczy, ale przeszła do podziemia jako zakonspirowana siła zbrojna. Dlatego rozkazem generał-gubernatora warszawskiego Beselera 4 czerwca 1917 r. wszystkie Powiatowe Urzędy Zaciągowe do PSZ zostały czasowo zamknięte.

W lipcu 1917 r. doszło do kryzysu przysięgowego. J. Piłsudski zakazał legionistom składania przysięgi na wierność cesarzom Niemiec i Austro-Węgier i powiedział do oficerów legionowych: „Nie pójdziecie do armii dowodzonej przez pana Beselera, który chciałby ją wysłać na front zachodni, by pokazać światu, że Polacy są przeciw Francji i Anglii (…). W interesie naszym leży, by alianci pobili Niemców”. Nakazał on rozbudowę POW. 22 lipca 1917 r. Niemcy internowali J. Piłsudskiego i umieścili w twierdzy w Magdeburgu.

Tajna POW zaczęła się dynamicznie rozwijać. W sierpniu 1917 r. obwód siedlecki liczył już ok. 170 członków pod dowództwem Stefana Pióry. Obwód łukowski miał ok. 130 osób i dowodził nim Zenon Łopuski. Obwód sokołowski posiadał ok. 60 osób na czele z Kazimierzem Jasińskim. Obwód węgrowski liczył ok. 80 członków pod dowództwem Bogusława Kowalczewskiego. Trudniejsze warunki do rozwoju miała POW na obszarach Ober-Ostu, ale i tu całością prac kierowała Komenda Okręgu POW w Siedlcach. Szersze organizowanie działalności peowiackiej na tym terenie podjęto w trzech rejonach: Biała Podlaska, Łosice i Milanów. W rejonie bialskim działalność konspiracyjną organizował nauczyciel Marian Jeżewski ps. Podlaski lub Kresowiecki. W okolicach Łosic, a ściślej Sarnak, POW organizował Wiktor Ojrzanowski-Drymmer. W rejonie Milanowa ośrodek POW tworzył Jan Siuciak ps. Panfiłowicz. Razem liczył on 60 zakonspirowanych. Słabszy był rozwój organizacyjny w rejonie Radzynia Podlaskiego. Między 15 a 26 lipca komendantem obwodu radzyńskiego był Bohusz, a po nim w sierpniu 1917 r. komendę objął Jan Adamiak ps. Kruk.

Ciekawe fakty odnotował w swym pamiętniku Sz. Ciekot. Zapisał: „Ponieważ POW była zakonspirowana, aby ułatwić członkom zbieranie się i ćwiczenie w Czuryłach, zorganizowano Ochotniczą Straż Pożarną. Wszyscy peowiacy wstąpili do straży, zaś naczelnikiem jej został nauczyciel Franciszek Hajkowski, który jednocześnie został komendantem POW tego odcinka - ok. 30 członków. Tylko wtajemniczeni wiedzieli, że strażacy ci są jednocześnie przyszłymi żołnierzami polskimi. Pod osłoną straży ogniowej działała POW również w Skórcu, Wiśniewie, Kotuniu, Łaskarzewie, Stężycy, Drążgowie. Gdzie indziej bazą POW byli także skauci i harcerze, np. w Dziegciarce k. Białej Podlaskiej, Garwolinie, Żelechowie”. Sz.Ciekot odnotował również inny mało znany fakt. Po aresztowaniu J. Piłsudskiego internowano legionistów oficerów, a szeregowych żołnierzy konspiracyjnie, o ile to było możliwe, rozesłano po kraju na „kwatery”. Do gminy Zbuczyn, do Czurył przysłano dwóch legionistów. Jednym z nich był sławny później artysta malarz i karykaturzysta Zdzisław vel Zbigniew Czermański (1900-1970), autor m.in. szeregu szkiców z pobytu J. Piłsudskiego na Syberii. Sz. Ciekot zapisał: „Weszli oni w nasze życie społeczne, a nawet polityczne. Przy tym Czermański, który był artystą, dużo nam pomagał. Malował dekoracje do naszego amatorskiego teatru oraz sam grał różne role, zwykle najtrudniejsze, gdyż i tu jego zdolności były inne, lepsze od naszych. Ponieważ nie mieli oni żadnego stałego zajęcia, więc cały czas swego pobytu pomagali nam w robocie”.

We wrześniu 1917 r., pod auspicjami organizacji ukraińskiej „Hromada”, Spółka „Ridne Słowo” wydawała w Białej Podlaskiej czasopismo o tej samej nazwie. Głównym jej udziałowcem był miejscowy Żyd o nazwisku Bloch. Z tego czasopisma wynika, że Ukraińcy próbowali od września 1917 r. tworzyć na południowym Podlasiu ukraińskie szkoły. Miało być ich osiem w powiecie włodawskim i po cztery w powiatach bialskim, radzyńskim i konstantynowskim. Tworzeniu ich sprzyjały władze Ober-Ostu.

Józef Geresz

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Jubileusz diecezji


7 czerwca kolegiatę janowską podniesiono do rangi bazyliki mniejszej. W Eucharystii wziął udział cały polski episkopat. [fot. AWAW]

FOTOGALERIA

Jerycho Młodych


Za nami kolejne Jerycho Młodych. Tegorocznej edycji patronował św. Stanisław Kostka. Spotkanie, które minęło pod znakiem modlitwy i tańca, zgromadziło ok. 700 osób. [fot. AWAW]

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Kultura bez Granic
1 lipca na terenach rekreacyjnych przy kąpielisku w Kobylanach odbędzie się XV Przegląd Folklorystyczny „Kultura bez Granic”.
więcej »
Rocznica śmierci Orlika
24 czerwca w Rykach odbędą się uroczystości religijne i patriotyczne pod patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy w stulecie odzyskania niepodległości.
więcej »
 

POLECAMY


Sięgając do korzeni
Każdy jubileusz jest okazją do sięgnięcia do korzeni, do lepszego uświadomienia sobie fundamentów własnej tożsamości. Obchody 200-lecia diecezji siedleckiej stały się inspiracją do powstania i wydania wielu dzieł naukowych prezentujących i dokumentujących jej historię.
więcej »
Z troską o relacjach
Kolejny - po książkach: „Bóg, Biblia, Mesjasz” i „Kościół, Żydzi, Polska” - wywiad-rzeka przeprowadzony przez Grzegorza Górnego i Rafała Tichego z ks. prof. Waldemarem Chrostowskim to pozycja poświęcona zawiłościom w relacjach Kościoła z Żydami i judaizmem.
więcej »
 

SONDA

 

Czerwiec to dla mnie....

miesiąc poświęcony Najświętszemu Sercu Pana Jezusa

czas wyczekiwania wakacji

najpiękniejszy miesiąc w roku

okazja do refleksji nad szybko mijającym czasem

miesiąc jak każdy inny



LITURGIA SŁOWA


Wtorek
Czytania:
1 Krl 21, 17-29; Ps 51 (50), 3-4. 5-6b. 11 i 16
Ewangelia:
Mt 5, 43-48

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR