11 grudnia 2018 r. Imieniny obchodzą: Waldemar, Damazy

Pogoda: Siedlce

Numer 49
06-12 grudnia 2018r.

menu

NEWS

Zachęcamy do lektury!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (627)

4 kwietnia 2018 r.

Południowe Podlasie w więzach sojuszu niemiecko-ukraińskiego

„Gdy przyszedł 19 marca 1918 r., wysłaliśmy do Piłsudskiego do Magdeburga pocztówki z powinszowankami imieninowymi. Nauczyciel Hajkowski pocztówki te, odpowiednio ofrankowane, zawiózł na pocztę do Siedlec. Czy pocztówki te doszły do Piłsudskiego wtedy? - nie wiemy” - zapisał w swych wspomnieniach Szczepan Ciekot z placówki POW w Czuryłach gm. Zbuczyn.

9 kwietnia 1918 r. odbyły się wybory do Rady Stanu Królestwa Polskiego, która miała liczyć 108 deputowanych, zgrupowanych w 17 komisjach. Wybory odbyły się w warunkach niemal całkowitej obojętności społecznej. Ordynacja wyborcza dawała prawo głosu wyłącznie członkom organów samorządowych. Z okręgu siedleckiego nr 2 wybrano trzech przedstawicieli. Oczywiście wybory nie mogły się odbyć w powiatach konstantynowskim, bialskim, radzyńskim i włodawskim, które podlegały Ober-Ost i były w toku przekazywania Ukrainie. Niemieccy komendanci etapowi nakazywali miejscowej ludności bezwzględne podporządkowywanie się urzędnikom ukraińskim.

Bardzo wcześnie, bo już 28 lutego 1918 r. komendant etapowy z Parczewa oznajmił wójtom, aby słuchali rozkazów władz ukraińskich.

W kwietniu Niemcy aresztowali ks. A. Fijałkowskiego z Malowej Góry za rzekomą antyukraińską działalność. W maju 1918 r. ziemianka Z. Jastrzębiec pisała do ministra spraw wewnętrznych Rady Regencyjnej Jana Steckiego, że siczowcy ukraińscy przybyli na teren komendantury parczewskiej namawiają chłopów do występowania przeciwko właścicielom ziemskim i do walk klasowych.

8 maja żołnierze niemieccy rozpędzili ludzi modlących się w kościele w Białej Podlaskiej w święto patrona Polski św. Stanisława, mówiąc: „Tu Ukraina i takiego święta nie ma”.

W celu obrony polskich interesów kulturalnych i oświatowych na terenie Podlasia i Chełmszczyzny powstało Towarzystwo Straży Kresowej (TSK). Już na wiosnę 1918 r. założono kilka kół gminnych TSK w powiatach radzyńskim i włodawskim. Swe prace organizacyjne zintensyfikowała na południowym Podlasiu również POW. Do maja 1918 r. utworzono siedem komend miejscowych tej organizacji w powiatach bialskim i konstantynowskim, m.in. w Terebeli, Konstantynowie, Czosnówce, Dubowie, Ortelu, Dziegciarce i Janówce, oraz dwie sekcje w Białej Podlaskiej. Miały one w miarę swych możliwości przeciwstawiać się nadmiernym rekwizycjom niemieckim i żądaniom ukraińskim, które wiosną 1918 r. przybrały na sile. W maju 1918 r. nieznany mieszkaniec powiatu radzyńskiego informował Radę Regencyjną, że nałożono dodatkowy kontyngent zboża, którego większość chłopów nie jest w stanie dostarczyć. Zapewne chodziło o komendanturę międzyrzecką, która widząc niewydolność rolników, zarządziła rekwizycję bydła według przelicznika: jedna krowa zamiast 2,5 korca żyta [1 korzec - ok. 128 kg - JG].

Teren Południowego Podlasia wykorzystywany był przez Niemców do przetrzymywania internowanych Polaków. Od 15 maja do 30 czerwca 1918 r. w Białej Podlaskiej umieszczono ok. 240 polskich jeńców, którzy dostali się do niewoli po bitwie pod Kaniowem (z II Korpusu gen. Hallera). Wśród nich byli legioniści II Brygady, którzy w lutym 1918 r. przeszli front pod Rarańczą. Groził im sąd wojenny i kara śmierci. Dzięki pomocy POW i dwóch Polaków z Poznańskiego, służących w armii niemieckiej, zorganizowano ucieczkę ok. 40 jeńców. Również w czerwcu 1918 r. w Siedlcach znalazło się 77 żołnierzy z Korpusu gen. Dowbora-Muśnickiego rozbrojonych przez Niemców.

W czerwcu zarząd powiatowy TSK w Łukowie zorganizował zbiórkę książek dla bibliotek polskich w Konstantynowie, Huszlewie, Drelowie, Łomazach i Białej Podlaskiej. Ponadto ludność wsi: Paszenki Duże, Kąkolewnica, Tłuściec, Ostrówki, Wólka Łózecka, Szóstka i Żerocin zorganizowała na apel instruktora TSK zbiórkę pieniężną na zakup książek do czytelni. Mimo że tereny te przypadły Ukrainie, okupanci niemieccy do końca swego pobytu bezlitośnie eksploatowali Podlasie. 8 lipca sołtysi zostali wezwani przez komendanta etapowego Kwappa do Międzyrzeca, gdzie powiadomiono ich, że na wsie tej komendantury nałożono odpowiednią dostawę zboża i jeżeli będą jakieś zajścia i opór, to zostaną wywiezieni do Niemiec na roboty. 11 lipca naczelnik powiatu sokołowsko-węgrowskiego wydał obwieszczenie, na mocy którego wprowadzono nakaz dostarczania Niemcom opon rowerowych. Kilka dni wcześniej w Niemojkach w czasie rekwizycji bydła żołnierze niemieccy pobili rodzinę Mikołajczuków. Podczas rekwizycji płótna w Wyrzykach pobito kobietę w ciąży i trzech mężczyzn. W Duplewicach (obecnie Dąbrowa) zastrzelono Anielę Chybowską za to, że nie chciała oddać Niemcom ostatniej sztuki płótna. W końcu lipca 1918 r. został rozstrzelany w Międzyrzecu Podlaski instruktor TSK - 19-letni Józef Zahajkiewicz, który w czasie ucieczki śmiertelnie ranił konwojującego go Niemca. Członkowie POW w Milanowie zorganizowali w sierpniu 1918 r. akcję protestacyjną przeciwko tworzeniu na Podlasiu administracji ukraińskiej. Z milanowskim dowódcą POW Janem Siuciakiem nawiązał kontakt nieznany bliżej przedstawiciel tzw. partii bojowej działającej w rejonie Brześcia Litewskiego. Przywiózł on obrazki Matki Bożej z napisem „Królowo Korony Polskiej, ochraniaj mieszkające tu rodziny polskie” z rozkazem rozpowszechnienia ich na Podlasiu. 4 sierpnia obrazki te wywieszono na domach w kilkunastu miejscowościach powiatu radzyńskiego, m.in. w Milanowie i folwarku Milanów, w Kostrach, Kopinie, Cichostowie, Czeberakach, Suchowoli, folwarku Suchowola, Wohyniu, Parczewie, folwarku Zabłocie i Planta, Zieleńcu, Mogiłkach, Rudzieńcu, Jasionce, Gęsi, Rudnie, Stępkowie, Dębowej Kłodzie, Miłkowie, Glinnym Stoku, Przewłoce, Buradowie i Laskach. Sceptycy mieli wątpliwości odnośnie skuteczności tego przedsięwzięcia, ale - rzeczywiście - na południowym Podlasiu nie doszło całkowicie do przejęcia administracji przez Ukraińców, mimo czynnego poparcia władz niemieckich.

Józef Geresz

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Jubileusz KSM diecezji siedleckiej


W dniach 24-25 listopada odbyły się uroczystości jubileuszowe 25-lecia istnienia Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Diecezji Siedleckiej. [fot. Monika Król]

FOTOGALERIA

Znamy laureatów


Mirosław Roguski, Mieczysław Zawadzki, Mieczysław Gaja, Małgorzata i Waldemar Gujscy - to tegoroczni laureaci nagrody im. Ludomira Benedyktowicza. Nagrody przyznawane są za szczególne osiągnięcia w trzech dziedzinach: szeroko pojęta działalność artystyczna; twórczość i dorobek literacki, naukowy i publicystyczny; działalność patriotyczno-społeczno-humanitarna. [fot. W. Bobryk]

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Rekolekcje w sieci
„Kościół jest dobry” - czyli nic co Boskie nie jest im obce” to tytuł tegorocznych rekolekcji adwentowych przygotowanych przez www.profeto.pl.
więcej »
Chatka z piernika
Do 14 grudnia Gminny Ośrodek Kultury w Suchożebrach przyjmuje zgłoszenia do konkursu pt. Chatka z piernika w bożonarodzeniowej szacie.
więcej »
Grają i pomagają
W grudniu rusza trasa koncertowa Betlejem w Polsce 2018/2019. Więcej szczegółów na stronie www.betlejemwpolsce.pl.
więcej »
 

POLECAMY


To ty, szare Podlasie, rodzona ma kraino
Świętując jubileusz odzyskania przez Polskę niepodległości, warto skupić uwagę na tym, co działo się sto lat temu w miejscu, gdzie dzisiaj żyjemy. Książka „Tak rodziła się Niepodległość. Południowe Podlasie 1918” odsłania przed czytelnikiem panoramę wydarzeń sprzed wieku.
więcej »
Myśl właściwie
Abp Fulton J. Sheen - to jeden z najbardziej charyzmatycznych duchownych w historii amerykańskiego Kościoła. Płomienny mówca, wybitny kaznodzieja i wielka osobowość telewizyjna.
więcej »
 

SONDA

 

Czy czas Adwentu jest nam potrzebny?

tak, to czas na refleksję w zabieganym świecie

nie, Adwent nic nie zmienia

najważniejsza jest chęć odmienienia życia w oczekiwaniu na Boże Narodzenie

to okazja do stanięcia w prawdzie wobec Boga i samego siebie, a przez to do nawrócenia



LITURGIA SŁOWA


Wtorek
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR