12 sierpnia 2020 r. Imieniny obchodzą: Klara, Lech, Julian

Pogoda: Siedlce

Numer 33
13-19 sierpnia 2020r.

menu

NEWS

W bieżącym numerze: cykl artykułów poświęconych 100 rocznicy cudu nad Wisłą. Polecamy lekturę!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Kultura

 
 

Podróż do przeszłości

4 grudnia 2019 r.

W poszukiwaniu Atlasów


fot. Aga Król

Jeśli wierzyć zapisom rodu Czartoryskich, w tym roku mija 250 lat, od kiedy siedlczanie mogą patrzeć na figurę Atlasa znajdującą się na wieży ratusza, zwanego potocznie Jackiem - zwrócił uwagę Dariusz Kuziak, który kulturowe źródła siedleckiego Atlasa odnalazł w zabytkowych miejscach europejskich miast.

Kim był Atlas? W mitologii greckiej jeden z tytanów. Brat Prometeusza - przykutego do skał Kaukazu, gdzie cierpiał katusze, oraz Epimeteusza - męża Pandory, która sprowadziła na ludzkość wielkie nieszczęścia. Atlas został skazany przez Zeusa na wieczne podtrzymywanie na barkach sklepienia niebieskiego. Figura Atlasa pojawiła się na siedleckim ratuszu w 1768 lub 1769 r. - Tak wynika z rachunków rodu Czartoryskich. To wtedy zapłacono blacharzowi za wykonanie figury. Jeśli zatem wierzyć zapisom, w tym roku mija 250 lat, od kiedy siedlczanie mogą patrzeć na figurę Atlasa znajdującą się na wieży ratusza, zwanego potocznie Jackiem - mówił D. Kuziak podczas wykładu „Skąd się wziął Jacek? W poszukiwaniu kulturowych źródeł Atlasa na siedleckim ratuszu” zaprezentowanego 28 listopada w Sali Białej Miejskiego Ośrodka Kultury.

Przez lata „Jacek” obrósł legendami. Jedna z nich mówi, że do wykonania wieńczącej ratusz figury mężczyzny dźwigającego kulę ziemską pozował lokaj Aleksandry Ogińskiej o imieniu Jacek. - Moim zdaniem opowieści, że to był kaprys księżnej Ogińskiej, są naiwne. Gdyby przyjąć takie tłumaczenie, należałoby stwierdzić, że taki sam kaprys miała jej ciotka - Zofia Czartoryska z Sieniawskich, właścicielka pałacu w Puławach, bo tam też swego czasu stanął taki Atlas. Taki kaprys musiałby mieć Jan Klemens Branicki, hetman wielki koronny, kiedy stawiał Atlasa na białostockim pałacu. Nie o to chodziło - podkreślił D. Kuziak. Czartoryscy, na co zwrócił uwagę prelegent, byli rodem bardzo starym, sięgającym Giedymina. - W XVIII w. doszli do takiej potęgi, że w zasadzie trzęśli Rzeczpospolitą. Dzięki małżeństwu Augusta Czartoryskiego z Zofią z Sieniawskich stali się tak bogaci jak Bill Gates. Atlas jest wyrazem ich dążeń i królewskich ambicji, bo mieli szanse, by któryś z Czartoryskich został królem - podkreślił naczelny „Tygodnika Siedleckiego”, dodając, że wiązanie figury Atlasa z osobą księżnej Aleksandry z Czartoryskich jest o tyle nietrafne, gdyż zaczęła ona rządzić w Siedlcach dopiero po śmierci swojego ojca w 1775 r. - Czyli kiedy zjawiła się w Siedlcach, figura Jacka stała na ratuszu od co najmniej sześciu czy siedmiu lat - wyjaśniał.

 

Górujący nad pałacami

Siedlecki Atlas w samej Polsce ma kilku starszych „kolegów”. Na frontonie należącego przez krótki czas do Czartoryskich pałacu Czapskich, zlokalizowanego przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, znajdowała się figura Atlasa albo Herkulesa. Posąg mężczyzny dźwigającego kulę - jak można było dowiedzieć się podczas spotkania - znalazł się także na pałacu Czartoryskich w Puławach. - Stąd mogły płynąć inspiracje - zwrócił uwagę D. Kuziak, pokazując wspomniane rzeźby na zdjęciach. Herkules (w mitologii greckiej przez chwilę „zastępował” Atlasa w dźwiganiu sklepienia niebieskiego) góruje również na frontonie pałacu Branickich w Białymstoku. - Mają tam nawet zapasowego Herkulesa. Trzymają go z boku, ale można do niego podejść, sfotografować - zauważył prelegent. Dwa Atlasy - jeden z kulą, a drugi z przyrządem astronomicznym - umiejscowiono także na pałacu w Podhorcach, obecnie na Ukrainie, który został wzniesiony w I połowie XVII w. dla hetmana Stanisława Koniecpolskiego.

Za związany z Siedlcami uważano pałac w Lubostroniu w województwie kujawsko-pomorskim. - Na zlecenie rodziny Skórzewskich projektował go architekt Stanisław Zawadzki, który pracował przy siedleckim kościele św. Stanisława. Ponoć miał zapatrzeć się w figurę siedleckiego Jacka, co jednak nie jest prawdą, bo pałac powstał w 1800 r., a Atlas stanął na nim 100 lat później - zaznaczył D. Kuziak. Jednocześnie zwrócił uwagę, że sama postać przypomina koszykarza, który „bawi się kulą”.

 

Siedleckie symbole w Dreźnie

„Sława” Atlasa dotarła także do wielu innych miejsc Europy. Na zainteresowanie zasługuje pałac Zwinger znajdujący się w centrum Drezna. Powstał na początku XVIII w. na zlecenie króla Augusta II Mocnego, słynącego z zamiłowania do przepychu i luksusu. W kompleksie znajduje się skarbiec pełen kosztowności, który niedawno został obrabowany. - August II Mocny, marząc o tym, że mógłby otrzymać tytuł cesarza Rzeszy Niemieckiej, stworzył pewnego rodzaju konstrukcję artystyczną, która miała promować jego znaczenie i rolę w świecie. Pawilon Wałowy wieńczy postać Herkulesa. August II Mocny chciał przez to powiedzieć: tak jak mitologiczny Herkules potrafił zastąpić Atlasa w podtrzymywaniu sklepienia niebieskiego, tak ja jestem gotów zastąpić cesarza Niemiec w trudnej sztuce rządzenia Rzeszą. Jestem silny, odpowiedzialny, potrafię zadbać o cesarstwo, zasługuję na pewnego rodzaju wyniesienie. Ambicje królewskie to były jedne z motywów, które powodowały też Czartoryskimi - zaznaczył prelegent.

W związku z tym, że August II Mocny był królem Polski, wielkim księciem litewskim, Zwinger jest licznie zdobiony polskimi symbolami. We wspomnianym Pawilonie Wałowym znajduje się kartusz z herbem I Rzeczypospolitej. - Siedlczanom powinno być szczególnie miło na niego spojrzeć, dlatego że widzimy tam jeźdźca na koniu. Tego samego, który znajduje się w herbie Siedlec - zwrócił uwagę D. Kuziak. Król August II Mocny interesował się także Wilanowem, na którego dachu znajdują się dwie figury. - To jedyne Atlasy, które trzymają sklepienie niebieskie, siedząc. Do tego są bardzo chuderlawe.

 

Od Czech po Hiszpanię

Atlas znajduje się na frontonie pałacu Weissenstein w Niemczech, w którym ulokowano kolekcję malarstwa barokowego. Wyposażony w potężną kulę i przyrządy astronomiczne góruje także nad budynkiem Austriackiej Biblioteki Narodowej w Wiedniu. Strzeże również najbardziej zadbanego ogrodu barokowego w naszej części Europy przy pałacu Vrtbovskim w Pradze.

Figura Atlasa pojawiła się na ratuszach - czyli w tej samej, co w Siedlcach, lokalizacji, tyle że dużo wcześniej - w Poczdamie oraz Amsterdamie. Z kolei w Wenecji, przy końcu Canale Grande, u wejścia do portu, na malowniczej wieży dominującej nad budynkiem Punta della Dogana (komora celna) umieszczono pozłacany glob ziemski podtrzymywany przez parę odlanych z brązu posągów Atlasów bądź Atlantów. Z kolei przy pałacu Dożów znajduje się najstarszy w nowożytnej Europie wizerunek Atlasa z XVI w. - Starszego od siedleckiego i wszystkich w Polsce, XVII-wiecznego Atlasa można zobaczyć w hiszpańskim Santiago de Compostela, a najstarszy w Europie posąg Atlasa Farnezyjskiego stoi w Muzeum Archeologicznym w Neapolu - podsumował D. Kuziak.

Wykład został zrealizowany w ramach stypendium prezydenta Siedlec.

Kinga Ochnio

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Pod Siedlcami w Wiśniewie


Mazowiecki Festiwal Kapel Ludowych na dobre wpisał się w krajobraz gminy Wiśniew. Dopisała pogoda i nie zawiodła publiczność. W biesiadzie ludowej, której w tym roku przewodziła kapela podwórkowa Z kopyta, i wspaniałej zabawie nie przeszkodziła nawet pandemia koronawirusa. [fot. J. Mazurek]

PATRONAT "ECHO"


Bitwa o wolność
Zapraszamy do udziału w muzycznym konkursie piosenki patriotycznej organizowanym przez Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Mordach.
więcej »
Zastawiłem Cię? Zadzwoń!
Uczniowie Zespołu Szkół Pondagimnazjalnych nr 2 w Siedlcach stworzyli specjalne karty dla kierowców. Umieszczony na nich numer telefonu pozwoli w przypadku zastawienia samochodu zadzwonić do jego właściciela.
więcej »
Bitwa Warszawska
14 sierpnia Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Mordach zaprasza na wykład historyczny online o Bitwie Warszawskiej.
więcej »
Patriotyczny konkurs fotograficzny
Fundacja Szczęśliwe Dzieciństwo zaprasza do udziału w patriotycznym konkursie pod nazwą #Nasza Flaga.
więcej »
Rodzinna niedziela
16 sierpnia w Domu Rekolekcyjnym w Siedlanowie odbędzie się „Rodzinna niedziela”. Serdecznie zapraszamy tych, którzy pragną czegoś więcej w małżeństwie.
więcej »
Dożynki w Rykach
W niedzielę 23 sierpnia w Rykach odbędą się dożynki gminne. Wzorem lat ubiegłych mają one bardzo ciekawy program. Rozpoczną się Mszą św. dziękczynną o 12.00.
więcej »
Oranżeria 2020
Radzyński Ośrodek Kultury zaprasza na 25 Ogólnopolskie Spotkania z Piosenką Autorską „Oranżeria 2020”. Impreza, która odbędzie się w dniach 28-30 sierpnia, ma być m.in. transmitowana na żywo w Telewizji Radzyń.
więcej »
 

POLECAMY


W oku kamery
Jakie skarby i zabytki kryją się na wschodzie Mazowsza? O tym będzie można się dowiedzieć z programu „Sztuka cenniejsza niż czas” emitowanego w TVP3 Warszawa.
więcej »
Miriam z Nazaretu
Maryja z wiarą przyjęła Boże orędzie, które zmieniło całkowicie nie tylko jej życie, ale także bieg historii świata.
więcej »
 

SONDA

 

Polski sierpień

to miesiąc rocznic patriotycznych;

w tym roku świętujemy szczególną rocznicę - 100-lecie cudu nad Wisłą;

wspominamy powstanie warszawskie i wszystkich poległych w walce o wolną ojczyznę;

to czas pieszych pielgrzymek do sanktuariów maryjnych;

miesiąc jak każdy inny.



LITURGIA SŁOWA


Środa
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR