Tęsknota za Polską

Tam, na Syberii, Polska śniła się im po nocach. Do domu wracali po sześciu latach wygnania jak na skrzydłach, chociaż ta wolność, jaką zastali, miała gorzki smak. - W tym roku minęło 80 lat od naszego powrotu - mówi Kazimierz Miłkowski, ostatni żyjący Sybirak z rodziny i ostatni w Siedlcach z grona zrzeszonych w Związku Sybiraków.

Nie wygląda na swoje 90 lat. Pamięć - godna pozazdroszczenia. Kiedy zaczynamy rozmowę, na stole, z boku, leży 11 stron maszynopisu. To wspomnienia z ich rodzinnej syberiady spisane przez mamę pana Kazimierza - Jadwigę. - Wzięła się za to trochę za późno, bo i pamięć już szwankowała, i drżała ręka. Tyle że wcześniej nie wolno im się było przyznać, że byli na Syberii - wyjaśnia żona pana Kazimierza - Rozalia.

Okna do przeszłości

K. Miłkowski zastrzega na początku, że nie da się tak naraz opowiedzieć wszystkiego ani wyrazić trudów pięcioletniej zsyłki na Wschód. Tym bardziej że gdy wyjeżdżali, miał ledwie cztery i pół roku. Przeszłość wraca do niego w najmniej oczekiwanych chwilach, jakby otwierając okienka z fragmentem tułaczki. Pierwsze z nich to dom rodzinny w Miłkowicach Jankach pod Drohiczynem. Na środku izby siedzi przy stole obcy człowiek i coś pisze. Dorośli w zbitej gromadce są gdzieś z boku, a on, wyczuwając w tle tylko, że dzieje się coś złego, biega po łóżku. Kolejne to dźwięk zabijanych gwoździami drzwi do domu, stacja kolejowa w Siemiatyczach i pakowanie rodzin do bydlęcych wagonów. Bombardowanie przed Mińskiem. Wystawianie głowy z wagonu i bolące od zimna uszy. Bezkresna biała przestrzeń i ciągnięte przez mamę sanki, w których opatulony po uszy siedzi z młodszym bratem. Zimno i głód. Widok ostatniego wagonu pociągu, którym wrócili do Polski, i żołnierz w rogatywce machający do niego na pożegnanie.

 

Nie podpisał lojalki

Przyszli po nich 20 czerwca 1941 r., o 3.30 – trzech żołnierzy i enkawudzista. Kazali brać, co się da. Pomogli spakować na ciężarówkę i wóz. ...

Monika Lipińska