Zdrowie na pielgrzymce
Lato to czas wielu pielgrzymek, a ta najpopularniejsza w naszym regionie i diecezji to Piesza Pielgrzymka Podlaska na Jasną Górę. Mówi się, że podstawą są w drodze wygodne buty…
Faktycznie wygodne buty są bardzo ważne podczas każdej dalekiej wyprawy, a jest nią bez wątpienia piesza pielgrzymka na Jasną Górę. Pomimo iż jest to pielgrzymka i niektórzy uważają, że poniesione cierpienie i ofiara wzmocnią w oczach Boga intencję, którą się niesie, to osobiście nie polecam bagatelizowania zaopatrzenia się w wygodne obuwie, gdyż może to mieć odwrotny efekt. Zamiast skupienia i modlitwy - będą rany na stopach, które spowodują utyskiwanie.
Jakie buty wybrać, żeby chroniły stopy narażone na obciążenie w czasie wielokilometrowej marszruty?
Doświadczeni pielgrzymi pewnie radziliby zabrać buty stare, sprawdzone, do których stopa się już dopasowała – i trudno to kwestionować. Jednak przede wszystkim mają one chronić stopę przed ostrymi kamieniami i rozgrzanym niekiedy do 80°C asfaltem, a także przed jego twardością. Obuwie na pielgrzymkę powinno być lekkie i dobrze amortyzowane oraz dobrze wentylowane. Mogą to być sandały z solidną podeszwą; wtedy na stopy obowiązkowo nakładamy skarpety wykonane z oddychających materiałów, które odprowadzają wilgoć i chronią przed otarciem. Na chłodniejsze dni zalecam zabrać buty trekkingowe o miękkiej podeszwie, które dobrze sprawdzą się też w czasie deszczowej pogody. Zapewniają one świetną przyczepność, amortyzację i ochronę przed wilgocią. Na pieszą pielgrzymkę należy zabrać co najmniej dwie pary obuwia.
Bolączką każdego pątnika są otarcia i pęcherze. Jak sobie z nimi radzić?
Powiem przewrotnie: zabrać wygodne buty i nie dopuścić do otarć i pęcherzy, choć wiem, że na pielgrzymce jest to nieuniknione.
W tym miejscu chciałabym obalić kilka mitów i złych praktyk od lat stosowanych na pielgrzymkach. Przede wszystkim należy odejść od nakłuwania pęcherzy oraz stosowania wody utlenionej, rywanolu i zasypki na otarcia. Tworzą one na ranie biofilm, czyli barierę, która zaburza proces gojenia się rany. Obecnie rany ostre, czyli otarcia, należy leczyć na wilgotno, a nie wietrzyć i zasypywać różnego rodzaju zasypkami. Stosuje się preparaty antyseptyczne, jak Prontosan lub SutriSept. Polecam zabrać na pielgrzymkę te preparaty w dwóch postaciach, w sprayu i żelu. W pierwszej kolejności spryskać trzeba ranę sprayem, a następnie nałożyć żel i ufiksować samoprzylepnym opatrunkiem z wkładem chłonnym (np. Elastopor Steril). Tak samo należy postąpić z samoistnie pękniętym pęcherzem. W przypadku, gdy pęcherz nie pęknie, nie nakłuwamy go, tylko jak najdłużej utrzymujemy, aż pod surowicą skóra dojrzeje. Każdy dzień utrzymania pęcherza zapobiega powstawaniu wrót zakażenia. Aby zmniejszyć ból spowodowany pęcherzem, zmieniamy obuwie na wygodniejsze. Jeszcze jedna uwaga: gdy pęcherz samoistnie pęknie, trzeba obciąć fragmenty naskórka, wówczas rana będzie się szybciej goiła.
Jakie materiały opatrunkowe i pielęgnacyjne spakować do bagażu podręcznego, żeby na szybko samemu zaradzić tym problemom?
W podręcznej apteczce każdego pielgrzyma powinny się znaleźć antyseptyki (wspominane już Prontosan lub SutriSept w dwóch postaciach: w sprayu i żelu) oraz sterylne samoprzylepne opatrunki z wkładem chłonnym, np. Elastopor Steril, co najmniej w dwóch rozmiarach. Oprócz tego zabrać należy bandaże elastyczne w dwóch szerokościach – przydadzą się do owinięcia nóg posmarowanych żelem przeciwbólowym czy przeciwzapalnym. Osoby, które przyjmują leki na stałe w związku z chorobą przewlekłą, koniecznie muszą zabrać wystarczającą ich ilość. Ponadto w apteczce powinny znaleźć się leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe w tabletkach (Paracteamol, Pyralgina, Ibuprofen) i w postaci żelu (polecam AulinDol zawierający składnik Nimesulidum – do leczenia bólu związanego ze skręceniem stawów i z ostrym urazowym zapaleniem ścięgien, oraz Difortan, który ma w składzie Etofenamatum – działa przeciwbólowo, przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie). Warto zabrać lek przeciwbiegunkowy, np. Loperamid, żel przeciwobrzękowy Altacet, jak też elektrolity do picia w postaci musujących tabletek (np. Litorsal, Olsarid), repelenty do ochrony przed komarami i kleszczami, leki przeciwhistaminowe na alergię skórną (np. Allertec Foxill w postaci żelu; i w tabletkach musujących – Allertec Wapno Plus), które przydadzą się w przypadku wystąpienia pokrzywki czy ukąszenia owadów. Polecam zabrać również lek rozkurczowy (np. No-Spa Max).
Jeżeli czegoś we własnej apteczce zabraknie, to z pewnością w pielgrzymkowej rodzinie znajdzie się ktoś, kto chętnie się swoimi zasobami podzieli. Ponadto na pielgrzymce zawsze jest służba medyczna, która na pewno zaradzi wszelkim dolegliwościom.
Pielgrzymka to wędrówka w słońcu i deszczu. Jak przed wyjściem na szlak, czyli rano, przygotować się na lejący się z nieba przez cały dzień żar?
Na upał obowiązkowo należy zabrać ze sobą krem z filtrem UV i czapkę lub kapelusz w jasnym kolorze. Natomiast na dni deszczowe pelerynę lub płaszcz przeciwdeszczowy długi z kapturem, który okryje osobę razem z plecakiem.
Jak na bieżąco wzmacniać swój organizm? Witaminy, elektrolity, batony energetyczne to dobry sposób na zastrzyk energii?
Przy tym pytaniu również ośmielę się obalić mity dotyczące przyjmowania witamin i elektrolitów, a zwłaszcza „faszerowania się” nimi w dużych dawkach w celu wzmocnienia. Z punktu widzenia naukowego jest to pozbawione sensu. Niezależnie od tego, jak dużą dawkę witamin lub minerałów przyjmiemy, organizm i tak wchłonie tylko tyle, ile wynosi jego zapotrzebowanie, a resztę wydali z moczem (informacje o zapotrzebowaniu organizmu dla mężczyzn, kobiet i dzieci na poszczególne witaminy i minerały można znaleźć w internecie pod hasłem „Normy żywienia dla populacji Polski” z 2024 r.). Podczas upałów i dużego ubytku płynów wraz z potem jak najbardziej można wypić elektrolity w postaci gotowych preparatów. Podstawą jednak jest przyjmowanie dużej ilości płynów – i nie tylko wody, ale również soków, herbaty itp. Wówczas nie powinniśmy obawiać się odwodnienia. Ważne natomiast jest zabranie ze sobą batonów energetycznych; jest to faktycznie dobry sposób na uzupełnienie energii, poza tym zajmują one w plecaku mało miejsca.
Niektórzy łączą pielgrzymowanie z wyrzeczeniami. Czy jest taka granica dotycząca np. postu w drodze, której przekraczać nie należy?
Z badań naukowych wynika, że głodówki niekorzystnie wpływają na zachowanie homeostazy organizmu, tym bardziej przy dużym wysiłku fizycznym podczas wędrówki, zwłaszcza w upale. A zatem jeśli pątnik chce dotrzeć na Jasną Górę i u stóp Matki Bożej Częstochowskiej złożyć swoje intencje, a nie wylądować na szpitalnym oddziale ratunkowym, to pod żadnym pozorem nie powinien prowadzić głodówek, postów itp. Życzę zatem wszystkim pielgrzymom bezpiecznego pielgrzymowania.
Dziękuję za rozmowę.
LI