15 sierpnia 2018 r. Imieniny obchodzą: Maria, Napoleon, Stefan

Pogoda: Siedlce

Numer 33
16-22 sierpnia 2018r.

menu

NEWS

Centrum przesiadkowe w Siedlcach - od września! Szczegóły w bieżącym wydaniu naszego tygodnika.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (620)

14 lutego 2018 r.

Trudności aprowizacyjne na początku 1916 r. i sprawa A. Hartglasa

W szczególnie ciężkim położeniu byli mieszkańcy terenów znajdujących się pod zarządem komend etapowych Ober-Ost. W styczniu 1916 r. wprowadzono tu ostrą godzinę policyjną obowiązującą od 21.00 do 5.00. W tym czasie zabroniony był wszelki ruch ludności cywilnej, a poruszanie się po ulicy groziło zastrzeleniem.

Zakazano wszelkich zgromadzeń, za które uznawano już spotkanie trzyosobowej grupy. Zarządzenia władz wojskowych były komunikowane sołtysom co tydzień, podczas specjalnie zwoływanych zebrań. Mimo że tereny te pozbawione były regularnej łączności z gubernatorstwem siedleckim i łukowskim i nie docierały tu żadne gazety warszawskie, pocztą pantoflową dochodziły do Siedlec i Łukowa ograniczone wieści z niezbyt odległego Międzyrzeca Podlaskiego. Dowiedziano się np., że ówczesny międzyrzecki komendant etapowy hr. Stillfried, który był przed wojną zarządcą niemieckiej kolonii we wschodniej Afryce, traktował międzyrzeczan jak Murzynów.

Wydał on np. zarządzenie, aby oficerom wszystkich rang oddawano na ulicach głęboki ukłon z odkryciem głowy oraz ustępowano im miejsca na chodnikach. Wszelki ruch z miasta do wsi i odwrotnie wymagał przepustki.

Jan Mazurek, działacz niepodległościowy aresztowany w Rzeczycy w lutym 1916 r., ze zgrozą wspominał warunki więzienne w Międzyrzecu. Trzymano go i innych więźniów w urągających warunkach higienicznych w budynku byłej cerkwi, bez żadnej pościeli czy nawet słomy, na gołej posadzce. Jego współtowarzysze siedzieli już prawie pół roku bez zmiany bielizny.

Do wydziału gospodarczego miasta należało składać dokładne informacje o stanie poszczególnych gospodarstw. Jeden z mieszkańców żartował później, że okupanci niemieccy wiedzieli nawet, ile kura zniosła jaj na tydzień i że suka się oszczeniła.

Od stycznia 1916 r. sytuacja gospodarcza w gubernatorstwie siedleckim i łukowskim również znacznie się pogorszyła. Siedlczanka A. Kahan zanotowała w swym dzienniku: „Ludzie nie mogą nic wywieźć ani przywieźć do miasta (…). Ceny rosną, zakazów ciągle przybywa i żadnych szans na dostawę. Biedni ludzie głodują. Rzemieślnicy nie mają pracy i oszczędności. Zostaje zorganizowana tania kuchnia. Rozdawane są darmowe zupy”. 13 lutego 1916 r. napisała: „Niemcy wywożą wszystko do Niemiec. Wysyłają nawet całe pociągi ziemniaków”. Z 20 lutego pochodzi zapis: „Są rewizje w poszukiwaniu brązu i miedzi, trzeba wszystko oddać”. Pod datą 24 lutego zanotowała „Po całym dniu stania w kolejce, wróciłam do domu bez cukru”. Pół roku od wkroczenia Niemców w obiegu była jeszcze rosyjska waluta. „Nikt nie chce niemieckiej marki, tylko rosyjskie pieniądze” [wartość marki spadła do 57 kopiejek - JG] - czytamy pod datą 9 marca.

W budynku stacji kolejowej wszędzie widać było jeszcze gruzy, aczkolwiek rozpoczęto już jego odbudowę. Ludność żydowska pozbawiona większości tradycyjnych źródeł zarobku wpadła na pomysł sprzedawania niemieckich flag. Niestety czuła się zawiedziona, gdyż Polacy nie chcieli ich kupować, a Niemcy płacili bardzo mało. 28 marca 1916 r. w Siedlcach odbyły się obowiązkowe szczepienia przeciw ospie wietrznej. Nieobecnych karano grzywną, także jeśli czasowo opuścili kolejkę do szczepionki. 31 marca A. Kahan zapisała: „Toczą się walki o chleb. Wybuchła panika z powodu plotek, że go nie będzie. Milicja musiała pilnować porządku i miała trudność z opanowaniem tłumu”. Niewielką pociechą było ogłoszenie, że zamiast 2 funtów chleba kartkowego można kupić na te same kartki pół funta mąki kukurydzianej na jedną osobę tygodniowo. Ponieważ nie przywożono ziemniaków do miasta, kobiety chodziły po nie do okolicznych wiosek, ale musiały się przekradać, bo strażnicy po drodze wszystko konfiskowali.

6 kwietnia 1916 r. ukazało się w Siedlcach zarządzenie o obowiązkowych paszportach. Fotografowie mieli pełne ręce roboty. „15 mężczyzn siedzi przed biurem na trzech ławkach, przed nimi stoi fotograf ze swoją aparaturą. Co 5 min. rozlega się «pstryk». Gdy mężczyźni wchodzą do biura, aby się zarejestrować, w tym czasie inni przesuwają się z długiej kolejki i zajmują ich miejsca na ławkach. To trwa już godzinami (…). Po drodze do biura widziałam kolejki przed sklepem z mąką. Sklep jest zamknięty, a kolejki wciąż się wydłużają” - zapisała pamiętnikarka. 7 kwietnia ludzie wdarli się do piekarni i sami wyciągali z pieca gorący jeszcze chleb. Z 15 kwietnia pochodzi dramatyczny zapis: „Mój brat Chaim Lejb trzy razy chodził do jadłodajni, gdzie wydaje się chleb na kartki żywieniowe, ale za każdym razem wracał z niczym”.

16 kwietnia Siedlce z uwagą śledziły niezwykły proces karny wytoczony znanemu adwokatowi A. Hartglasowi. W zasadzie nie popełnił żadnego groźnego przestępstwa, stanął tylko w obronie ucznia gimnazjum, a sądzono go z artykułu zagrożonego karą śmierci. Ten, który go oskarżał, bezczelnie kłamał i czasem nie potrafił udzielić sądowi rozsądnej odpowiedzi. Dzięki bystrości umysłu i wysokiemu kunsztowi prawniczemu Hartglas po kolei obalał akty oskarżenia, z których go sądzono, gdyż nie były adekwatne. Jak sam wyznał później „W normalnej sprawie odpowiedzi jego i świadków były dostatecznym materiałem do uniewinnienia, ale nie w sądzie wojenno-polowym, gdzie żadne zajście między przedstawicielem ludności cywilnej a władzę wojskową nie może ujść bezkarnie, nawet gdy winę ponosi władza, a nie cywil, bo prestiż armii okupacyjnej musi być utrzymany w oczach ludu”. Ostatecznie sądzono go na podstawie rosyjskiego kodeksu karnego z 1903 r. i skazano na 500 marek grzywny, a drugiego Polaka - przedstawiciela milicji polskiej na 50 marek. Polacy wspaniałomyślnie zobowiązali się zapłacić karę za Żyda Hartglasa, gdyż uratował honor polskiej szkoły.

Józef Geresz

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Wprowadzenie relikwii św. Jana Pawła II


W czwartek 26 lipca parafia św. Anny w Wohyniu przeżywała odpust parafialny, podczas którego wprowadzono do kościoła relikwie św. Jana Pawła II. Eucharystii przewodniczył i homilię wygłosił kard. Stanisław Dziwisz.(Fot. Adam Tokarski)

FOTOGALERIA

Na pątniczym szlaku


Obdarowani Duchem Świętym - z tym hasłem idą do Matki, by dziękować, przepraszać, prosić i uczyć się od Maryi zaufania Bogu. 38 Piesza Pielgrzymka Podlaska na Jasną Górę wyruszyła! (Fot. Joanna Szubstarska, Iza Chajkaluk)

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Hosanna Festival
Chcesz spędzić rewelacyjnie ostatni weekend wakacji? Mamy coś dla Ciebie! Dwa dni wypełnione brzmieniem muzyki z przesłaniem, radością i tańcem razem ze wspaniałymi ludźmi, dla których Chrystus jest Drogą, Prawdą i Życiem! A może jesteś uzdolniony muzycznie: grasz lub śpiewasz?
więcej »
OSG 2018
Europejskie Centrum Biznesu oraz Prezydent Miasta Siedlce, mają zaszczyt i przyjemność zaprosić do udziału w IV edycji Ogólnopolskiego Szczytu Gospodarczego OSG 2018.
więcej »
500 lat parafii w Kodniu
14 i 15 sierpnia upłyną w Kodniu pod znakiem obchodów jubileuszu 500 lat istnienia parafii.
więcej »
Dni Sarnak
14 i 15 sierpnia gmina Sarnaki świętuje. Program zapowiada się ciekawie - każdy znajdzie tutaj coś dla siebie!
więcej »
Złota jesień
19 sierpnia w Suchożebrach już po raz 11 odbędzie się festyn rodzinny „Złota jesień” połączony z Gminnymi Dożynkami.
więcej »
Święto plonów
19 sierpnia w Mokobodach odbędą się Gminne Dożynki na terenach zielonych za kościołem. Podczas dożynek na scenie wystąpi Andrzej Rybiński oraz gwiazda wieczoru - zespół Basta, a także zespół Skolim i dzieci z jednostek oświatowych.
więcej »
Dożynki parafialne
26 sierpnia, po raz piąty parafia pw. św. Bartłomieja w Grębkowie zaprasza na Dożynkowy Festyn Parafialny.
więcej »
Dożynki gminne
26 sierpnia w Rzeczycy odbędą się Gminne Dożynki w gminie Międzyrzec Podlaski. Po Mszy św. o 13.00 nastąpi oficjalne otwarcie dożynek na placu przy remizie OSP.
więcej »
Powiatowe święto plonów
26 sierpnia w Wodyniach odbędą się Dożynki Powiatu Siedleckiego. Oficjalne otwarcie i ceremonia dzielenia chleba odbędą się o 13.15, a poprzedzone będą uroczystą Mszą św.
więcej »
Dni Ryk i gminne dożynki
Główną atrakcją Dni Ryk 2018 będzie zespół Zakopower. Doroczne święto miasta poprzedzi obchody gminnych dożynek.
więcej »
 

POLECAMY


Drzwi do Bożej prawdy
Jeśli nasze próby lektury Pisma Świętego kończyły się niepowodzeniem, możemy zacząć w inny sposób. Autorzy „Biblii opowiedzianej” postanowili swoimi słowami zrelacjonować tę trudną księgę.
więcej »
Piękno uwiecznione
Zwiedzenie wiecznego miasta to pragnienie wielu osób. Tym, dla których pozostaje w sferze marzeń, polecamy albumy w szczególny sposób przybliżające piękno i majestat Watykanu.
więcej »
 

SONDA

 

100 dni abstynencji na 100-lecie niepodległości

Propozycja polskich biskupów pięknie wpisuje się w obchody odzyskania niepodległości.

Obawiam się, że to zadanie, które przerośnie Polaków.

Jeśli ktoś podejmuje abstynencję w konkretnej intencji, wytrzyma 100 dni bez alkoholu.

Nie podejmuję takich zobowiązań, bo nie piję.



LITURGIA SŁOWA


Środa XIX tygodnia okresu zwykłego
Czytania:
Ap 11,19a; 12,1.3-6a.10ab ;
Ps 45,7.10-12.14-15

Ewangelia:
Łk 1,39-56

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR