24 stycznia 2019 r. Imieniny obchodzą: Felicja, Rafał, Tymoteusz

Pogoda: Siedlce

Numer 4
24-30 stycznia 2019r.

menu

NEWS

W numerze ECHA materiały formacyjne dla Kół Żywego Różańca.

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Opinie

 
 

150-lecie kasaty diecezji podlaskiej

17 maja 2017 r.

Diecezja - od utworzenia do kasaty


fot. ARCHIWUM

Tegorocznym spotkaniom organizowanym przez Bractwo św. Judy Tadeusza przyświeca hasło przygotowań do jubileuszu 200-lecia diecezji siedleckiej. Wykład pt. „Diecezja podlaska - od utworzenia do kasaty” wygłosił podczas ostatniego ze spotkań ks. prałat Bernard Błoński, dyrektor Archiwum Diecezjalnego.

Zgromadzonych 27 kwietnia w auli I Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego w Siedlcach powitał dr Tadeusz Tobiasz, przewodniczący Bractwa. Prelekcję poświęconą 50-letniej historii diecezji janowskiej czyli podlaskiej tradycyjnie poprzedziła modlitwa do św. Judy Tadeusza.

Tytułem wstępu do omówienia dziejów diecezji w kontekście rządów trzech pierwszych biskupów, tj.: Feliksa Łukasza Lewińskiego, Jana Marcelego Gutkowskiego i Beniamina Szymańskiego, ks. B. Błoński przypomniał, że diecezja janowska czyli podlaska została utworzona na mocy bulli papieża Piusa VII 30 czerwca 1818 r. Terytorialnie była wyodrębniona z diecezji lubelskiej. - Urzędy diecezjalne zaczęły funkcjonować formalnie od stycznia 1819 r. Stolicą diecezji był Janów Podlaski, a kościołem katedralnym - obecna kolegiata Trójcy Świętej.

Ustosunkowując się do wyboru siedziby diecezji, prelegent sygnalizował, że właśnie w Janowie rezydowali kolejni biskupi diecezji łuckiej. W podziemiach kolegiaty pochowani zostali: Franciszek Antoni Kobielski, Antoni Erazm Wołłowicz, Adam Naruszewicz i sufragan Józef Twarowski. Uzupełnieniem wykładu był pokaz archiwalnych fotografii przedstawiających m.in. widok na miasto i świątynię, powstałą z inicjatywy bp. F.A. Kobielskiego, który rządził diecezją w latach 1739-1755.

- Dawniej była to wioska Porchów - mówiąc o stolicy diecezji, ks. B. Błoński wspomniał, iż prawa miejskie zyskała w 1465 r. i od imienia ówczesnego biskupa Jana Łosowicza przyjęła nazwę: Janów Biskupi. - Z czasem podjęto starania mające na celu utworzenie w mieście seminarium duchownego. Zaczęło ono funkcjonować za rządów bp. Stanisława Witwickiego. Wychowawcami w seminarium byli księża świeccy żyjący we wspólnocie, zwani „komunistami” albo „bartoszkami” od nazwiska założyciela zgromadzenia - salzburskiego kanonika Bartłomieja Holzhausera - precyzował. W międzyczasie - jak tłumaczył - bp F.A. Kobielski rozpoczął budowę obiektów wokół świątyni. Po prawej stronie kościoła stanęły budynki seminaryjne. Gmach po lewej z założenia miał służyć jako dom księży emerytów, jednak potrzeby administracyjne zadecydowały, iż stał się konsystorzem - siedzibą kurii biskupiej.

„Serce moje spocznie w spokoju”

F.Ł. Lewiński, zanim objął pieczę nad diecezją podlaską jako jej pierwszy biskup, pełnił funkcję sufragana włocławskiego. - Feliks Łukasz miał przyrodniego brata - Franciszka Ignacego. Po śmierci F.Ł. Lewińskiego został on biskupem pomocniczym w diecezji podlaskiej. Wcześniej sprowadził go do Janowa, czyniąc m.in. dziekanem kapituły katedralnej - zdradził prelegent.

Przybliżając okoliczności desygnowania - przez cara Aleksandra I - F.Ł. Lewińskiego na pierwszego biskupa podlaskiego, ks. B. Błoński wskazał na art. 42 Ustawy Konstytucyjnej Królestwa Polskiego z 1815 r. głoszący: „Król mianuje arcybiskupów i biskupów różnych wyznań, sufraganów, prałatów i kanoników”. - Następował - niezrozumiały z naszego punktu widzenia - proces ingerencji władzy świeckiej w kwestie kościelnych nominacji. Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego biskup mógł przedstawić trzech kandydatów i dopiero po weryfikacji, ocenie namiestnika królewskiego oraz cara, wszczynana była procedura negocjacyjna z Rzymem - komentował. I tak - w toku dyplomatycznych rozmów - papież początkowo protestował wobec narzuconej przez świecką władzę kandydatury, jednak w drodze łaski uznał carską nominację za nienarzuconą i bullą z 30 marca 1819 r. powierzył F.Ł. Lewińskiemu zarząd nad diecezją janowską czyli podlaską.

Przed ingresem, który miał miejsce dopiero 8 września 1819 r., biskup - na mocy listu pasterskiego z 22 grudnia 1818 r. - powierzył administrację nowo powstałej diecezji wikariuszowi generalnemu - ks. Adamowi Kukielowi, proboszczowi międzyrzeckiej parafii pw. św. Mikołaja. - Po objęciu rządów bp F.Ł. Lewiński podjął dzieło organizacji strukturalno-administracyjnej diecezji. Pomocą służyli mu doświadczeni, sprowadzeni z Włocławka, kurialiści, m.in. ks. Teodor Majewski pełniący funkcję kanclerza. Już na wstępie pasterz diecezji rozpoczął też starania o zwrot zamku dawnych biskupów łuckich, zaś gdy działania nie przyniosły oczekiwanego skutku, zakupił majątek Zakrze koło Łosic, gdzie zamieszkał, a do Janowa dojeżdżał w święta i celem załatwienia ważnych spraw. W 1823 r. biskup ustanowił kapitułę katedralną, mianował czterech prałatów i ośmiu kanoników. Zmarł 5 kwietnia 1825 r. w rodzinnym majątku w miejscowości Święte w diecezji kujawskiej i został pochowany w grobach katedry włocławskiej - mówił ks. B. Błoński. Dodał jednocześnie, że zachowała się kopia odpisu aktu zgonu bp. F.Ł. Lewińskiego. Serce zmarłego jego brat - Franciszek Ignacy sprowadził do Janowa. Na pamiątkowej tablicy widnieje napis z sentencją: „serce moje spocznie w spokoju”.

Rozkaz usunięcia biskupa z Janowa

Drugim biskupem podlaskim był Marceli Gutkowski. - Po studiach teologicznych wstąpił do dominikanów w Płocku. Przebywał w klasztorach w Gdańsku i Wrocławiu. Później rozpoczęła się jego kariera w strukturach wojskowych - dyrektor Archiwum Diecezjalnego wskazał m.in. na pełnione przez M. Gutkowskiego funkcje kapelana wojsk napoleońskich i wojsk polskich Królestwa Kongresowego. Jego nominacja na biskupa podlaskiego była efektem zabiegów carskiej dyplomacji. I w tym przypadku negocjacje - na co zwrócił uwagę - trwały ponad rok. Nominacja biskupia nosi datę 3 lipca 1826 r. Bp M. Gutkowski nie odbył też osobiście ingresu do katedry. W jego imieniu uczynił to 9 października sufragan F.I. Lewiński [brat śp. F.Ł. Lewińskiego - przyp.].

Ks. B. Błoński tłumaczył, iż przybycie biskupa „prorosyjskiej orientacji”, jak postrzegano w diecezji bp. M. Gutkowskiego, mnożyło obawy o kształt przyszłych rządów. Tymczasem okazało się, że stał się on prawdziwym szefem w diecezji. Zwracał uwagę na wagę seminaryjnego wychowania, dbał o poziom intelektualny i moralny duchowieństwa. W listach pasterskich podkreślał zadania kapłanów w trudnych dla Kościoła czasach, wizytował też parafie, żywo interesując się życiem religijnym diecezjan.

Osobny rozdział w działalności biskupa stanowiła walka z rządem rosyjskim w obronie religii i praw Kościoła. - Występował w obronie małżeństw katolickich, sprzeciwiając się ustawie, na mocy której rządy świeckie miałyby udzielać rozwodów. Nie zgodził się również na rządowy zakaz zabraniający duchowieństwu rzymskokatolickiemu udzielania posług religijnych unitom - wspominał prelegent z sugestią, iż jednoznaczne stanowisko biskupa skutkowało skargami przedkładanymi przez carskich urzędników Stolicy Apostolskiej, a także odebraniem subwencji służących mu w utrzymaniu diecezji. Ks. B. Błoński nie ukrywał, iż działalność bp. M. Gutkowskiego nadal wymaga szeroko zakrojonej kwerendy w archiwach watykańskich.

W następstwie konfliktu car Mikołaj I wydał rozkaz usunięcia biskupa z Janowa. - Aresztowano go nocą z 28 na 29 kwietnia 1840 r. i wywieziono do Ozieran w guberni mohylowskiej. W międzyczasie bp M. Gutkowski mianował tymczasowym rządcą diecezji najmłodszego kanonika - Bartłomieja Radziszewskiego z Bordziłówki - wyjaśnił.

Po długich rokowaniach Stolicy Apostolskiej z rządem rosyjskim papież wystosował do bp. M. Gutkowskiego breve, w którym - biorąc pod uwagę dobro Kościoła - zachęcał go, aby zrzekł się biskupstwa podlaskiego. Zwolniony z wygnania wyjechał w 1843 r. do Lwowa, a w 1856 r. został tytularnym arcybiskupem marcjanopolitańskim. Zmarł 3 października 1863 r. i został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Ks. B. Błoński zasygnalizował, że właśnie bp. M. Gutkowskiemu diecezja zawdzięcza wybór patronów: św. Szymona i św. Judy Tadeusza, których wspomnienie obchodzimy od 1832 r. - 28 października.

Przygotowania do jubileuszu

Po 17 latach, kiedy to diecezją zarządzali najpierw ks. B. Radziszewski, następnie ks. Józef Twarowski, rektor seminarium, trzecim biskupem podlaskim został prowincjał i komisarz generalny kapucynów o. Piotr Paweł Beniamin Szymański. Ingres do katedry odbył 7 czerwca 1857 r. Dyrektor Archiwum Diecezjalnego zwrócił uwagę, że nowy biskup objął rządy w diecezji w trudnych warunkach politycznych i religijnych. W kraju wzrastały nastroje rewolucyjne przeciwko caratowi, a Podlasie jawiło się rządowi jako ośrodek unii, który za wszelką cenę trzeba zniszczyć. Tymczasem pierwszą decyzją bp. B. Szymańskiego było oddanie diecezji pod opiekę Matki Bożej. - Szerzył kult maryjny, wprowadził nabożeństwa majowe. Troszcząc się o ożywienie religijne powierzonych mu wiernych, podjął też starania mające na celu sprowadzenie do diecezji relikwii św. Wiktora, męczennika - ks. B. Błoński wyjaśniał, że uroczysta peregrynacja odbywająca się na trasie z Warszawy do Janowa stała się pretekstem do wielkiego duchowego przebudzenia wiernych.

Następstwem nieustępliwości bp. B. Szymańskiego, m.in. wobec roszczeń rządu odnośnie wysunięcia konsekwencji wobec kapłanów czynnie zaangażowanych w walkę powstańczą, stała się kasata zakonów, odebranie dóbr seminaryjnych, wreszcie niekonsultowana z Rzymem decyzja o zniesieniu diecezji podlaskiej. Car Aleksander II ukazem z 22 maja 1867 r. bezprawnie zlikwidował kapitułę i „uwolnił” bp. B. Szymańskiego od obowiązków zwierzchnika diecezji, a należące do niej kościoły przyłączył do diecezji lubelskiej. Ostatecznie biskup został wywieziony do klasztoru kapucynów w Łomży, gdzie zmarł 15 stycznia 1868 r.

- Bp. B. Szymańskiemu zawdzięczamy ocalenie wizerunku Matki Bożej Leśniańskiej - ks. B. Błoński przypomniał dzieje obrazu odnalezionego po latach w Łomży. Wspomniał jednocześnie, że w związku z przyszłorocznym jubileuszem 200-lecia diecezji planowane jest złożenie w podziemiach kolegiaty janowskiej szczątków trzech biskupów tworzących 50-letnią historię diecezji podlaskiej - od utworzenia do kasaty.

Agnieszka Warecka

Powrót

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie
Dodatek Echo Leśne

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

New Year’s Party


W sali „Podlasie” Miejskiego Ośrodka Kultury w Siedlcach odbył się koncert noworoczno-charytatywny pod nazwą „New Year’s Party 2019”. Wydarzeniu towarzyszył szereg atrakcji. Na scenie wystąpili słuchacze Europejskiego Centrum Szkolenia Językowego „Eurolingua” oraz podopieczni domów dziecka, na rzecz których organizowana jest akcja charytatywna „New Year’s Party 2019”. [fot. Monika Król]

FOTOGALERIA

Pamięć o unitach


Doroczne uroczystości upamiętniające męczeństwo Unitów Podlaskich zainaugurowała Msza św. w kościele parafialnym w Drelowie pod przewodnictwem bp. Kazimierza Gurdy. Następnie w Gminnym Centrum Kultury w Drelowie został wystawiony spektakl pt. „Matka Boska od Unitów” w wykonaniu młodzieży z Zespołu Szkół im. Unitów Drelowskich.

PATRONAT "ECHO"


 

POLECAMY


O oczekiwaniu i obecności
Jedyną właściwą odpowiedzią na tę dojmującą tęsknotę jest Bóg. Papież Benedykt XVI przypomina, że chrześcijanie oczekują powtórnego przyjścia Pana, jednocześnie już żyjąc tym, czego się spodziewają.
więcej »
Cuda wciąż się zdarzają
Cuda miały miejsce nie tylko w pierwszych wiekach Kościoła. Mają miejsce także dzisiaj i są potwierdzeniem prawdy Ewangelii - przekonywał o. Dolindo, któremu sam Jezus podyktował słowa jednej z najskuteczniejszych modlitw.
więcej »
O księżach z krwi i kości
Dlaczego jedni stawiają księży na świeczniku, a drudzy wdeptują ich w ziemię? Bo nie rozumieją, czym jest kapłaństwo i kim tak naprawdę jest kapłan.
więcej »
X Pielgrzymka Amazonek do Matki Bożej Kodeńskiej
Jubileuszowa pielgrzymka odbędzie się w niedzielę 3 lutego. Centralnym punktem uroczystości będzie Msza św. pod przewodnictwem biskupa siedleckiego.
więcej »
Być kobietą urzekającą
„Życie w zgodzie z naturą” - pod takim hasłem upłynie spotkanie z cyklu „Być kobietą urzekającą” zaplanowane na 6 lutego w Miętnem.
więcej »
 

SONDA

 

Czego uczą nas bł. Męczennicy Podlascy?

że są wartości, których za wszelką cenę trzeba bronić, nawet za cenę życia

że wierność Bogu bardzo dużo kosztuje

zaufania mimo wszystko - z wiarą, że wyda ono błogosławione owoce

są wzorem odwagi - także, a może zwłaszcza, dla młodych ludzi

trudno powiedzieć - unici żyli w innych czasach, borykali się z innymi problemami



LITURGIA SŁOWA


Czwartek
Czytania:
;
Ewangelia:


Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR