19 lipca 2018 r. Imieniny obchodzą: Alfred, Wincenty, Włodzisław

Pogoda: Siedlce

Numer 29
19-25 lipca 2018r.

menu

NEWS

A najnowszym numerze pielgrzymkowe ABC!

STRONA GŁÓWNA



Archiwum jedynek
Pobierz pełne wydanie

Historia

 
 

Z dziejów Podlasia (596)

23 sierpnia 2017 r.

Akcja parcelacyjna, nabożeństwa i spotkania w obronie ziemi polskiej

W akcji zbierania podpisów przeciwko wyodrębnieniu guberni chełmskiej zaangażowani byli nie tylko działacze TON i „Zarania”, ale także szlachta podlaska i ziemiaństwo.

Z powiatu bialskiego udało się zebrać 19 tys. 578 podpisów, z włodawskiego 19 tys. 640, z radzyńskiego 5 tys. 701, które przesłano do Petersburga. Ponieważ ówczesny Bank Włościański sprzedawał ziemię tylko popieranym przez siebie prawosławnym i w guberni siedleckiej przeszło w ich ręce ponad 10 tys. morgów ziemi, patriotyczni podlascy ziemianie postanowili wziąć udział w akcji „Ziemia dla Polaków”. Pierwsze inicjatywy powstały już pod koniec 1908 r.

15 listopada tego roku w Międzyrzecu, jak donosił władzom rosyjskim agent „Gorkij”, na zebraniu pod przewodnictwem dzierżawcy folwarku Tuliłów Tadeusza Błociszewskiego propagowano konieczność ubezpieczenia mienia ruchomego i nieruchomości, ale padały również słowa o konieczności twardej obrony wiary katolickiej i ojczyzny. Podobne tematy poruszano na zjeździe kółka rolniczego 27 grudnia 1908 r. u właściciela dóbr Radzyń Bronisława Szlubowskiego. Obecny był tam książę Seweryn Świętopełk-Czetwertyński, który wspólnie ze Szlubowskim - według źródła władz rosyjskich - „bratał się z chłopami, prosił o pomoc ziemianom w umacnianiu polskości i podtrzymywaniu wiary w Ojczyznę”. 6 kwietnia 1909 r. podlascy ziemianie: właściciel dóbr Konstantynów hr. Stanisław Plater-Zyberk, właściciel dóbr Woroblin Ludwik Bryndza-Nacki, właściciel dóbr Woroniec ks. Czesław Świętopełk-Mirski, właściciel dóbr Czeberaki Stefan Bądzyński, właściciel dóbr Bonin Jan Zalewski oraz proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Huszlewie ks. Stanisław Zaręba założyli w Warszawie Towarzystwo Racjonalnej Parcelacji ze sporym kapitałem w wysokości 63 tys. rubli. 19 kwietnia 1909 r. sporządzili oni akt notarialny u notariusza Bierzyńskiego w Warszawie, powołujący do życia twór o pełnej nazwie „Spółka Firmowo-Komandytowa Racjonalnej Parcelacji Stanisław hr. Plater-Zyberk, Stefan Bądzyński, L. Bryndza-Nacki i Spółka”. Wkład finansowy poszczególnych właścicieli był następujący: hr. S. Plater-Zyberk 10 tys. rubli, jego żona Elżbieta 10 tys. rubli, S. Bądzyński 1 tys. rubli, L. Bryndza-Nacki 1 tys. rubli, ks. Cz. Światopełk-Mirski 5 tys. rubli, ks. S. Czetwertyński 5 tys. rubli, Lubomir Dymsza 5 tys. rubli, B. Szlubowski 10 tys. rubli, Marian Kiełczewski ze Starej Wsi 1 tys. rubli. Spółka miała siedzibę w Siedlcach. Towarzystwo to powstało w celu wykupu i sprzedaży dóbr ziemskich leżących na terenie przewidywanej guberni chełmskiej - w ręce miejscowych chłopów, Polaków.

Spółka szybko zaczęła realizować statutowe cele. W 1909 r. sprzedano dziesięciu chłopom łącznie 56 morgów gruntu z folwarku Krasna w powiecie konstantynowskim oraz siedmiu chłopom 120 morgów z folwarku Lubotynek w powiecie bialskim oraz pewną ilość morgów z majątku Wołoskowola w powiecie włodawskim i majątku Ostrowiec w powiecie konstantynowskim. Sprzedaż prowadzono na korzystnych dla nabywców warunkach. Chłopi płacili 30-50% ceny (ok. 100 rubli za morgę), a resztę mieli spłacać w ratach przez pięć lat. Dodatkowo proboszcz Zaręba zakupił i rozparcelował wśród katolików majątek Makarówka, a proboszcz w Terespolu majątek Bokinka, który miał rozparcelować wśród tamtejszych katolików, ale połowa tej ziemi pod naciskiem władz dostała się w ręce prawosławnych. W roku 1909 Towarzystwo Opieki nad Unitami rozprowadziło po parafiach guberni siedleckiej następującą ulotkę: „Kochani bracia! Dnia 15 kwietnia r.b. (we czwartek) postanowiono odprawić we wszystkich na Unii kościołach uroczyste nabożeństwo na intencję nieodłączania Chełmszczyzny. Potrzeba więc, aby w każdej parafii gorliwsi katolicy zajęli się urządzeniem tego nabożeństwa, zaprosili na nie wszystkich współbraci i świętowali ten dzień uroczyście (przepisać to i rozesłać wszędzie)”. Nabożeństwa takie zorganizowano w Janowie Podlaskim, Pratulinie, Konstantynowie, Huszlewie, Przesmykach, Łosicach, Sworach, Kornicy, Sławatyczach, Kodniu, Wisznicach, Sosnowicy, Hadynowie i Opolu (Podedwórzu).

29 maja zirytowany premier Stołypin pouczył bp. Jaczewskiego, że jako głowa diecezji jest zobowiązany do obrony interesów państwowych i spokoju, gdyż nabożeństwa, które się odbyły, noszą wszelkie znamiona agitacji politycznej i mogą wywołać niepokoje. 8 lipca 1909 r. w Warszawie przy ul. Elektoralnej, w domu podlaskiego ziemianina ks. Cz. Świętopełk-Mirskiego, właściciela dóbr Woroniec, odbyło się spotkanie kilku ziemian i działaczy. Wzięli w nim udział m.in.: Roman Dmowski, właściciel dóbr Konstantynów hr. S. Plater-Zyberk, właściciel majątku Koroszczyn S. Kuczyński, właściciel dóbr Suchowola książę S. Czetwertyński i Franciszek Nowodworski. Zebranie miało dotyczyć wydzielenia Chełmszczyzny, ale nie podjęto żadnych ważnych decyzji , ponieważ spotkanie przerwała interwencja carskiej policji, która aresztowała obecnych. W sprawie tego zatrzymania interweniował u samego premiera Stołypina deputowany do III Dumy właściciel Nepli Lubomir Dymsza. W liście z 10 sierpnia 1909 r. podkreślał, że jedyną winą gospodarza ks. Mirskiego były: zaproszenie do swojego warszawskiego domu 25 osób na herbatę i rozmowy o projekcie chełmskim. Natomiast policja przeszukała mieszkanie i uznała księcia Czetwertyńskiego z Milanowa za wyjątkowo aktywnego „propagatora polskich patriotycznych tendencji separatystycznych, uczestnika wielu nielegalnych zebrań w gronie ziemian i włościan, których nazywał braćmi i prosił o pomoc i wiarę w Ojczyznę, która znajduje się pod uciskiem rosyjskiej władzy”. Policja dodatkowo przeszukała także pokój hotelowy hr. S. Plater-Zyberka. W opinii Dymszy trudno znaleźć usprawiedliwienie dla tych bezprawnych działań, gdyż w tym samym czasie prawosławne bractwa i rosyjscy działacze prowadzili ożywioną agitację na rzecz wydzielenia Chełmszczyzny i nie zakazywano im takiej działalności.

Józef Geresz

Powrót

Aktualności

Więcej artykułów z tej kategorii »

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

FOTOGALERIA

Ojciec Mateusz w Siedlcach


Na kilka dni planem zdjęciowym serialu „Ojciec Mateusz” stały się Siedlce. To właśnie w tym mieście ksiądz z Sandomierza rozwiąże zagadkę kryminalną związaną z Muzeum Diecezjalnym. [fot. KO]

FOTOGALERIA

600 lat parafii


Na skwerze 600-lecia w zegarze słonecznym ukryta została kapsuła czasu zawierająca m.in. list do przyszłych pokoleń. Poświęcono pomnik św. Jana Pawła II, a w kościele intronizowano relikwie Papieża Polaka. W ten sposób zbuczynianie uczcili 600 lat istnienia parafii i miejscowości. [fot. LA]

PATRONAT "ECHO"


Rok o. Pio
Dwa okrągłe jubileusze: 100 lat od otrzymania stygmatów i 50 lat od przejścia do domu Ojca - ten rok z pewnością będzie należał do św. o. Pio.
więcej »
Hosanna Festival
Chcesz spędzić rewelacyjnie ostatni weekend wakacji? Mamy coś dla Ciebie! Dwa dni wypełnione brzmieniem muzyki z przesłaniem, radością i tańcem razem ze wspaniałymi ludźmi, dla których Chrystus jest Drogą, Prawdą i Życiem! A może jesteś uzdolniony muzycznie: grasz lub śpiewasz?
więcej »
OSG 2018
Europejskie Centrum Biznesu oraz Prezydent Miasta Siedlce, mają zaszczyt i przyjemność zaprosić do udziału w IV edycji Ogólnopolskiego Szczytu Gospodarczego OSG 2018.
więcej »
Dni Łosic
Koncerty gwiazd, kabaret, kino plenerowe, potańcówka i moc innych atrakcji czekają na wszystkich, którzy wezmą udział w tegorocznych Dniach Łosic. Impreza odbędzie się w dniach 20-22 lipca na targowicy miejskiej.
więcej »
 

POLECAMY


Książka na trudne czasy
Czego możemy nauczyć się od benedyktyńskich mnichów? Jak w dzisiejszym, coraz bardziej zeświecczonym świecie zachować więź z Chrystusem i głosić Dobrą Nowinę? Na te pytania odpowiada Rod Dreher w książce „Opcja Benedykta”.
więcej »
Drzwi do Bożej prawdy
Jeśli nasze próby lektury Pisma Świętego kończyły się niepowodzeniem, możemy zacząć w inny sposób. Autorzy „Biblii opowiedzianej” postanowili swoimi słowami zrelacjonować tę trudną księgę.
więcej »
Piękno uwiecznione
Zwiedzenie wiecznego miasta to pragnienie wielu osób. Tym, dla których pozostaje w sferze marzeń, polecamy albumy w szczególny sposób przybliżające piękno i majestat Watykanu.
więcej »
 

SONDA

 

I znowu wakacje...

to czas wypoczynku i ładowania akumulatorów

spędzam je w ruchu - kocham sport!

planuję wyjazd na własną rękę - nie ufam biurom podróży

nie lubię wakacji - nudzę się latem

czas jak każdy inny



LITURGIA SŁOWA


Czwartek XV tygodnia okresu zwykłego
Czytania:
Iz 26,7-9.12.16-19; Ps 102 (101), 13-14b. 15-16. 17-19. 20-21 ;
Mt 11,28-30

Ewangelia:
Mt 11,28-30

Czytania na dzień dzisiejszy - www.mateusz.pl

PROMOCJA

 

 
statystyka

NASI PARTNERZY

Copyright 2008 Echo Katolickie

Realizacja KREATOR